't Dok is een essentiële, historische doorgang die Lemmer al eeuwenlang verbindt met het achterland en de zee. Het gebied rondom Het Dok, inclusief de sluis en de "Blokjesbrêge", vormt het bruisende hart van Lemmer met terrassen en winkels. Tussen 2016 en 2017 is het gebied rond het Dok aangepakt om het aantrekkelijker te maken voor wandelaars en toeristen. Nabij Het Dok bevindt zich de "Lemster Toer" (gebouwd in 1716) en het standbeeld van de Fiskerman.

Een Engels schip voor de haven van Lemmer, rechts op de voorgrond een spiegeljacht.

De term "Engels koopvaardijschip" in relatie tot Lemmer verwijst naar een specifieke historische gebeurtenis in 1799, waarbij Lemmer werd aangevallen door Engelse troepen. Op 24 september 1799 verschenen Engelse oorlogsschepen en koopvaardijschepen voor de haven van Lemmer, die onder leiding stonden van kapitein James Boorder.

Van Gerrit Rottiné: Deze man loopt het Achterom in, richting Spinhuispolle.

Het Achterom in Lemmer is een historische locatie waar recentelijk restanten van 17e- en 18e-eeuwse woningen en sporen van een 16e-eeuwse vesting (Blokhuis?) zijn ontdekt. Deze opgravingen, gedaan tijdens herinrichtingswerkzaamheden, toonden aan dat dit gebied een cruciale rol speelde in de vroege ontwikkeling van Lemmer. Het Achterom is gelegen in het centrum van Lemmer en fungeert tegenwoordig als parkeerterrein. In het verleden werden huizen in de omgeving, waaronder het Achterom, vaak aangeduid met een letter en nummer in plaats van een officiële straatnaam. 

In deze nauwe doorvaart tot na de brug, is de vroegere zeesluis geweest. Deze in steen opgebouwde sluis werd in 1658 gemaakt op de plaats van een eerdere houten sluis, en werd de Lemsterzijl genoemd. Reeds in 1411 was er sprake van een zijl, waardoor schepen konden varen, maar het bestaan ervan is zonder twijfel veel ouder. Het onderhoud van de sluis berustte vroeger bij de drie dorpen Eesterga, Follega en Lemmer.

Dit heeft tot 1872 geduurd, toen de Provincie kans zag het complex in het waterschap "De Lemstersluis" onder te brengen. Omdat de lusten (tol) de lasten (onderhoud) ver overtroffen hebben de dorpen er maar moeilijk afstand van kunnen doen. In 1888 raakte de sluis buitengebruik, omdat er een nieuwe sluis was gebouwd in de monding van de vroegere buitenhaven. De oude sluiskolk is nog lang zichtbaar geweest, maar de bezetter heeft in de Tweede Wereldoorlog de doorgang verbreed, waardoor ook de laatste herinnering aan de Oude-Sluis verdween. Alleen de doorkassen van het bovenhoofd zijn nog te zien.

Vóór het pand Oudesluis 7 bevonden zich klippen waarin de sluisdeuren zich bevonden en van waaraf de deuren werden bediend. De klippen, onderling met elkaar verbonden door een muur, staken ruim een meter boven het straatniveau uit. De buiten-klippen, aan de zeezijde van de sluis, bevonden zich ter hoogte van het pand Oudesluis 1. De doorgang langs dit pand, van de Schulpen naar de Oudesluis bedroeg hier niet meer dan een meter. Boven op deze buitenklippen bevond zich een ophaalbrug. Deze werd in 1862 vervangen door een basculebrug, die buiten de klippen werd geplaatst op de vleugel-muren van de sluis. Deze nieuwe brug werd in de volksmond de "Blokjesbrug" genoemd. Ook de huidige brug, die weer verder naar het zuiden werd gelegd, wordt nog steeds zo genoemd. De gedenksteen in de sluiswand herinnert aan het herstel, uitgevoerd in 1838. 

De verbinding met de Schanshoogte: Voor 1890 lag de eerste Truitjezijlsbrug over de Rien, die de Markt met de Nieuwburen verbond. De naam van deze brug komt van een nabijgelegen watergang, het zogenaamde Truytiesgat.

De Lemster Toer (Lemster Toren) is de toren van de Hervormde Kerk in het centrum van Lemmer. De toren wordt beschouwd als een belangrijk symbool van het dorp Lemmer en een baken voor de bewoners. Wanneer de toren vanuit de verte zichtbaar is, weten ze dat ze weer thuis zijn. De eerste steen van de toren werd gelegd op 15 mei 1716. Het is de toren van de "Tsjerke oan it Dok" (Kerk aan het Dok), gelegen in het centrum. De toren is half ingebouwd en bepaalt al eeuwenlang het dorpsgezicht.

De watersnoodramp van 3-4 februari 1825, een van de zwaarste overstromingen in Friesland. Een zware noordwesterstorm in combinatie met springtij zorgde ervoor dat het zeewater met enorm geweld tegen de Zuiderzeedijken werd opgezweept. De dijken rond Lemmer begaven het op meerdere plaatsen, waardoor het zeewater het dorp en de straten instroomde. De ramp staat bekend als de "Vergeten Watersnood van 1825", die in 2025 (200 jaar later) werd herdacht. Tegenwoordig is Lemmer door het Woudagemaal en moderne dijken beter beschermd, maar de geschiedenis herinnert aan de kwetsbaarheid van het gebied. 

Afdruk van Ko Oudmaijer.

De buitenhaven van Lemmer is het voorportaal van de Lemstersluis, gelegen direct aan het IJsselmeer. Het is historisch gezien een vitale schakel voor de scheepvaart en visserij, en fungeert tegenwoordig als een belangrijke, drukke jachthaven en uitvalsbasis voor watersporters richting de Friese Meren. Gesitueerd buiten de sluis, aan de voormalige Zuiderzee, nu het IJsselmeer. Het dient als wachtruimte voor de sluis en biedt directe ligplaatsen voor pleziervaartuigen. Van de 17e tot de 20e eeuw was het een cruciale haven voor de visserij (Lemsteraken) en de veerdienst naar Amsterdam.

Langesloot

De Langesloot bij Lemmer is een belangrijke waterverbinding die Sloten met Lemmer verbindt, vaak gebruikt voor de scheepvaart en watersport in Zuidwest-Friesland. Het was tevens de naam van een voormalig waterschap (1910-1969) in de regio Gaasterland-Lemsterland. 

Op de achtergrond 'In 1790 bekend als de 'Plug's brug'' in Lemmer was een historische ophaalbrug uit de 18e eeuw, vernoemd naar de toenmalige pachter, Hillebrand Dirks Plug (die de brug pachtte (tol hief). De brug was vergelijkbaar met andere historische bruggen in Lemmer (zoals de Hottinga's brug) en was geel geschilderd.