Verleden.

De kermis in Lemmer, historisch een van de vroegste in Nederland, kende rond 1950 een rumoerige periode toen deze bijna werd afgeschaft door de gemeente. Het volksfeest bleef echter populair en werd verplaatst naar het terrein van de houtmolen bij Nieuwburen/Vissersburen, wat vaak een modderige, maar gezellige locatie was. 

Historische kenmerken van de Lemster kermis:

• Locatie: Vroeger werd de kermis vaak op het terrein van Teake Huitema (bij de houtmolen) gehouden, gelegen tussen Nieuwburen, Vissersburen en Polderdijk.
• Afschaffing en doorstart: Rond 1950 werd de kermis officieel afgeschaft wegens principiële bezwaren van de gemeenteraad, maar door een initiatiefgroep toch behouden.
• Sfeer: De kermis stond bekend als een onmisbaar jaarlijks evenement voor de gemeenschap.
• Huidige setting: Tegenwoordig vindt de kermis plaats rond de Tsjerke oan it Dok en aan de Markt tijdens de Lemsterwike. 

Heden

De kermis in Lemmer is een levendig evenement, gecentreerd rond de Tsjerke oan it Dok en de Markt, dat traditioneel plaatsvindt tijdens de Lemsterwike (eind juli/begin augustus) en in 2025 ook tijdens Lemmer Ahoy (eind mei). Bezoekers kunnen genieten van diverse attracties, waaronder draaimolens en trampolines, vaak in combinatie met de sfeer van de feestweek en het skûtsjesilen. 

Hoogtepunten en details

• Locatie: Centrum van Lemmer, rond de NH-kerk, de Markt en het oude gemeentehuis.
• Openingstijden: De kermis is doorgaans geopend vanaf 13:00 uur tot middernacht, met variaties op de zondag.
• Attracties: Variërend van kinderattracties zoals touwtjetrek en draaimolens tot spectaculaire grootvermaak-attracties.
• Activiteiten: De kermis valt samen met de Lemster Wike, bekend om de intocht van de skûtsjes, muziek en een traditioneel vuurwerk op de laatste zaterdag.
• Toegankelijkheid: De kermis staat bekend als een toegankelijk evenement met betaalbare prijzen. 

Volg voor het laatste nieuws de Facebookpagina "Kermis Lemmer". 

Kermis achter de Vissersburen

Leeuwarder courant 29-08-1873 (Carel August Sachse was eind 19e eeuw werkzaam als veldwachter in Lemsterland (Lemmer)

Leeuwarder courant 16-08-1905

Lemsters zijn niet alleen dol op vis, maar zeker ook op oliebollen.

Hepkema's courant 1936: Oliebollendag; LEMMER, 26 Sept. De gehouden verkoop van oliebollen ten bate van de commissie voor de aanschaffing van een eigen ziekenauto door de Vereeniging voor Ziekenhuisverpleging is een groot succes geworden. De animo tot kopen was zoo groot, dat Lemmer in één dag niet kon worden afgewerkt. De bruto-opbrengst was f 188.69.

De kermis terug in het centrum van Lemmer. Dat doet weer denken aan de toestand van lang geleden. Dan stonden de oliebollenkraam en de zweefmolen op de Schulpen. Op de Gedempte Gracht en rondom het Dok stond de rest van de attracties. Een en al gezelligheid.

Omstreeks 1950 werd de kermis 'afgeschaft'. Mensen die er principiële bezwaren tegen hadden, hadden toen de overhand in de Gemeenteraad. Maar we hebben het jaarlijkse feest niet een keer gemist. Een groepje mensen zorgde er voor dat het toch kon doorgaan, nu op het land van de houtmolen.

Dat land tussen Nieuwburen, Vissersburen en Polderdijk was in gebruik bij Teake Huitema. Daar werd alles opgesteld en totdat de aanleg van het Rienplan begon werd dat de vaste plaats voor de kermis. Ook mooi midden in het dorp, maar het moest wel droog weer blijven, anders werd het een modderpoel.

Het vroegere tramstation werd de volgende plaats voor de kermis, die in de loop van de jaren van twee dagen tot een week was uitgegroeid. Dat duurde totdat ook die grond bebouwd werd. De laatste jaren op de ijsbaan was beslist geen succes. Bij slecht weer te koud en te nat. Hierbij een foto van de kermis, van voor de oorlog.

Op de Schulpen is alles nog behoorlijk herkenbaar. Het is nog wel de vorige brug die er ligt. In de oorlogsjaren is die vervangen. De lantaarn die hier staat is van hetzelfde model dat we nu ook weer in het centrum hebben staan. Alleen is dit nog een gaslantaarn, zo te zien staat die op een tandwielkast van de brug. Rechts Andringastate en achteraan De Wildeman. Op de voorgrond een 'bedieningsboom' van een van de sluisdeuren van de Oude Sluis.

Johannes de Vries

• 'Aenst moatte wy de boksen opstrûpe om op in sompich stik lân merke te hâlden,'schreef Minze Zeilstra, (in de tijd dat de Gemeenteraad had besloten (de kermis werd toen gehouden op de Langestreek, de Schulpen en nog wat op de Gedempte-gracht). Hier kwamen bezwaren tegen van de mensen, de Gemeente besloot toen dat er geen kermisattracties meer op Gemeentegrond mochten staan. Dat lieten de de Lemsters natuurlijk niet op zich zitten, dan maar een lunapark op particulier terrein. Er werd een comité gevormd dat de zaken met de kermisexploitanten regelde en de directie van 'De Houtmolen' stelde het land beschikbaar dat Huitema, in gebruik had achter de Nieuwburen en de Vissersburen. Dat ging verscheidene jaren door op dat stuk land. Het was voor de kermismensen een hele opgave om hun grote wagens door de steeg tussen het hotel en het Nutsgebouw te loodsen.
• Zo werd heel vroeger de kermis in Lemmer in de maand september gehouden, vertelde Evert de Vries. "Op de Schulpen, stond dan de prachtige draaimolen van Van der Veen, met een zeer mooie aankleding en een paardje liep dan zijn oneindige rondjes. Ook kan ik mij nog herinneren dat er een stoomcarrousel stond en een cakewalk. Op de Langestreek, stonden veel attracties en de bekende houten bioscoop van Schouten (tegenover deurwaarder Rinsma). Ik weet nog dat ik daar de film "De Jantjes" voor het eerst heb gezien. Ook op de Kortestreek, en de Gedemptegracht, stonden kermistenten. De luchtschommel van 'Arjaans' was ook altijd aanwezig en het personeel was dan in matrozenpakjes verkleed. Mechanische muziek was er toen nog niet".
• Jacob Muurling: De winkel waar mijn ouders inzaten firma Repko
• Gerben Wijnja: Is het bekend welk theater daar staat?
• Age Van Der Bles: Het zou zo maar circus Friso kunnen zijn.
• Leeuwke Bootsma: Age Van Der Bles, kan ook Koopal zijn.
• Henk En Esther Haveman: Ús heit fertelde, dat, mei Lemstermerk, de stoomcarrousel op de Schulpen stie. It kin ek wat oars wêze.
• Roelie Spanjaard-Visser: Ik denk de Schildmeijer-carrousel, van 1923 af in beheer bij Speelman en Sipkema.

Rond het jaar 1950 werd de kermis officieel afgeschaft, aangezien een meerderheid in de gemeenteraad, gedreven door principiële bezwaren, dit besluit ondersteunde. Ondanks deze afschaffing bleek het jaarlijkse feest een onmisbaar evenement voor de gemeenschap. Een initiatiefgroep zorgde er uiteindelijk voor dat de festiviteiten alsnog konden doorgaan op het terrein van de houtmolen.
Het betreffende terrein, gelegen tussen Nieuwburen, Vissersburen en Polderdijk, was in gebruik bij Teake Huitema. Hier werd de kermis opgezet, en tot aan de aanleg van het Rienplan diende deze locatie als vaste plek voor het evenement. De centrale ligging in het dorp maakte het terrein bijzonder geschikt, al was het weer bepalend: bij regenval veranderde het gebied in een modderige locatie.

• Siene DeVries: Achterzijde van de Nieuwburen. Rechts Ger. Kerk en links postkantoor met Her. kerk. Gebouw in het midden lijkt wel de centrale bakkerij.

 Heerenveensche koerier 12-07-1950

Hepkema's courant 12-07-1950: „Lemster Merke” in een nieuw kleed; LEMMER. Ondanks het feit, dat de „Lemster Merke" op de openbare straat is verboden, door de kleine meerderheid van de raad, zal zij toch gehouden worden, maar nu op een andere manier. Achter het Nutsgebouw ligt een weiland, en dit zal dan op 8, 9 en 10 Aug. a.s. ingericht worden als Lunapark. In plaats dat de „Lemster Merke" verdwijnt, zal zij nu niet twee dagen, maar drie dagen duren. Op deze drie dagen zullen ook zeilwedstrijden gehouden worden.

De Heerenveensche koerier 02-08-1952:  LUNAPARK ACHTER DE NIEUWBUREN; De actieve organisatoren hebben er tevens voor gezorgd dat de zeilweek in een passend feestgewaad wordt gehuid. Naast de wedstrijden is er in het dorp zelf de nodige afwisseling in de vorm van een Lunapark op een terrein achter de Nieuwburen. Hier vindt men o.a. een autoscooter, Octopus, zweefmolen, theater met de nodige aanhang als schiettent, bumperspelen en kramen met lekkernijen. Voorts treedt Donderdagavond een cabaretgezelschap op, met o.a. de Zingende Zusjes en is er in de feesttent twee avonden bal. Het Lunapark is geopend van Dinsdag tot en met Donderdag. Lemmer beleeft volgende week hoogtijdagen en als het weer nu maar een beetje wil meewerken, zal het er vast erg druk en gezellig worden.

 Friese Koerier 01.08.1953

-Leeuwarder Koerier 27-03-1959: Kermis in Lemmer weer op straat?; Op 27 maart 1950 besloot de gemeenteraad van Lemsterland in de politieverordening op te nemen, dat b. en w. geen toestemming mochten verlenen tot het opstellen of aanwezig hebben van kennisinrichtingen. Daarmee verdween in Lemmer de kermis van de openbare straat. De kermis bleef wel maar op particulier terrein, dat niet al te gemakkelijk was te bereiken en dat bij slecht weer erg drassig was. De meerderheid van het college stelt de raad thans voor, bedoeld onderdeel te schrappen en de commissie Lunapark toe te staan dit jaar gedurende de zeilweek het kampterrein, de stationsweg en de strandweg te pachten.

-Friese koerier 03-04-1959: Met ingang van het komende seizoen kan de kermis in Lemmer weer op openbaar terrein worden gehouden. Sinds het besluit van de raad om de kermis af te schaffen — nu al weer een aantal jaren geleden — werden de kermisvermakelijkheden op een particulier terreintje achter het Nutsgebouw gehouden. De kermis heette dan een lunapark.

-Friese koerier 01-08-1963: Het is het goed bezette lunapark in het Rienplan, een oud volksvermaak in een nieuw jasje, want een kermis past blijkbaar in Lemmer niet meer, dat toch al zoveel van het oude afstond. De lucht van tanende netten, Lemmers oude bestaansbron, werd gistermiddag verdreven door de indringende geuren uit de patateskraam. Het oude Lemmer verdwijnt, het huidige verkeert in een overgangsfase, het nieuwe is gedeeltelijk al zichtbaar op het industrie-eiland of laat zich bewonderen in forse tekeningen op een expositie, waarmee de zeilweek wordt opgeluisterd. Maar sfeer, volop en plezierig, was er ook gisteren nog in Lemmer.

-Friese koerier 26-06-1964: ƒ 1000 subsidie; De commissie lunapark krijgt op 28, 29 en 30 juli de beschikking over een terrein in het Rienplan. De pachtsom werd vastgesteld op 1100 gulden. Van dit bedrag zal de gemeente 1000 gulden uitkeren als subsidie aan de zeilvereniging „De Zevenwolden".

-Friese koerier 27-01-1967: Lemster Lunapark gaat naar Lijnbaan; LEMMER — Het Lemster Lunapark, dat tijdens de zeilweek van 11 tot 14 juli wordt gehouden, zal dit jaar waarschijnlijk naar de Lijnbaan achter het koopcentrum verhuizen. Dit stellen b. en w. van Lemsterland aan de raad voor. Door de nieuw gebouwde woningen tussen het bejaardencentrum en Vissersburen is er geen plaats meer op de „oude" plaats.