Informatie » Lemmer » Afbeeldingen Lemmer » Sluis - sluizen - gemaal » Ir. D.F. Woudagemaal |1|

Het Ir. D.F. Woudagemaal |1|

Ir. D.F. Woudagemaal. Gemaalweg 1, 8531 PS Lemmer: www.woudagemaal.nl

Het Ir. D.F. Woudagemaal is het grootste stoomgemaal ter wereld ooit gebouwd, en dat zo nu en dan ook nog in werking is. Het gemaal bevindt zich in Lemmer nabij Tacozijl in Friesland. Het wordt gemiddeld eens per jaar gebruikt, tijdens perioden met veel regen en wind, om het Friese boezemwater op het vereiste peil te houden als het J.L. Hooglandgemaal bij Stavoren door omstandigheden onvoldoende capaciteit kan leveren. Sinds 1998 staat het gemaal op de UNESCO-Werelderfgoedlijst. Bron Wikipedia

Afdruk van Gerben D. Wijnja. 1918: De vlag woei nog maar enkele dagen boven in de top van den hoge schoorsteen van het in aanbouw zijde nieuwe stoomgemaal bij Lemmer, ten teken, dat de laatste steen er aan gelegd was. Tijdens een vreselijke onweersbui is de schoorsteen getroffen door het hemelvuur, waardoor de helft, ongeveer 30 k 35 M., naar beneden stortte, terwijl het onderste gedeelte tot zelfs de gebetonneerde fundering geheel scheurde. De bliksemafleider was nog niet ontvangen en dus nog niet geplaatst.

De Prins 1920: Officieele opening van het Provinciaal Stoomgemaal (het grootste ter wereld) te De Lemmer, door H. M. de Koningin en Z. K. H. Prins Hendrik der Nederlanden - H. M. stelt persoonlijk het stoomgemaal in werking door een druk op een electronische knop. Een evenement van beteekenis voor Friesland!

De Koningin onderhield zich vervolgens met verschillende genoodigden, o. w. den Commissaris der Koningin in Groningen, prof. J. C. Dyxhoorn, hoogleeraar te Delft, die de machines mede ontworpen heeft, den heer Smulders, fabrikant der stoommachines, den heer Anema, den opzichter, die de leiding bij het werk gehad heeft met gebroeders Broersma uit Harlingen, de aannemers van hot gebouw, met den heer Elzelingen, hoofdingenieur van den provincialen waterstaat in Zuid-Holland en oud-lid van de Lauwers-zeecommissie en de Statenleden Sijtsma, L. Zandstra, J. L. Oosterhoff en S. v. d. Burg, met de Eerste Kamerleden Binnerts en Bergsma, den heer G. A. Escher, oud-lid der Lauwers-zeecommissie, oud-hoofdingenieur-directeur van den Rijkswaterstaat. De heer Smulders bood de Koningin een pracht werk aan, getiteld: De bemaling van den Frieschen boezem.

Na de historische redevoering van den Commissaris der Koningin, gaf de heer Wouda, hoofdingenieur van den Prov. Waterstaat, de vereischte toelichtingen op het grootsche werk, dat hier is tot stand gekomen; per etmaal kunnen 6 miljoen kub. meter water naar zee worden afgevoerd. Het stoomgemaal staat op een half uur afstand van De Lemmer; het machinegebouw is 60 M. lang; de schoorsteen is 60 M. hoog en werd, toen hij nagenoeg voltooid was, door den bliksem getroffen, zoodat men tot nieuwen bouw moest overgaan; de grootste stoommachines hebben vliegwielen van 4½ M. middellijn.

  • Links: H. M. in gesprek met den burgemeester bij de Truitjezijlbrug te Lemmer.
  • Midden: Mevrouw Eysinga in Friesch costuum, ter verwelkoming van H. M.
  • Rechts: Het stoomgemaal gezien van de landzijde.

Nog een leuke anekdote: Toen prins Hendrik het stoomgemaal bij Tacozijl opende, vroeg hij aan de heer Wouda: "Weet u wat de overeenkomst is tussen ons? " Wouda antwoordde: "Tot mijn spijt niet, Koninklijke hoogheid". "Wel", zei de prins, "u bouwt gemalen en ik ben prins-gemaal."

Afdruk van de heer Herman Melchers

Afdruk van: Gerben D. Wijnja Deze pompen kunnen ieder 500 m3 water per minuut verwerken

Foto van Hans Dijkstra: Met de stokers Pieter Dijkstra, Roel de Hei en Jurjen Bootsma

Foto van: Thomas Coehoorn. De heer Coehoorn, vertelt: Via mijn Mem kreeg ik deze foto van de stokers van het stoomgemaal uit de tijd dat er nog met kolen gestookt werd.

Het verhaal gaat dat in de crisisjaren (dertiger jaren) de vrouwen zeiden "It reint goud" als het weer weer eens langdurig regende. Vissers die vaak onder deze slechte weersomstandigheden niet naar zee gingen, konden dan aan het werk als stoker. Er kwam dan toch geld binnen. Het zware tijdelijke werk werd goed betaald.

Op de foto's staan de volgende Lemsters. Van links naar rechts: Roel de Hey, Gerrit Rottiné (mijn pake), Jurjen Bootsma (Jút), Jaap Visser (fan Anne Ybel) en Berend Scholten (Fodde).

De Prins 1925: Door de afdeeling voor Werktuig- en Scheepsbouw van het Kon. Instituut van Ingenieurs is een bezoek gebracht aan het Provinciaal Stoomgemaal bij Lemmer. De afdruk toont het in werking zijnde stoomgemaal; boven het gezelschap[ vertrekt in autobussen, na het stoomgemaal bezichtigd te hebben.

De Watermolen in het buitendijksland, genaamd „De Uitheiing", bij Tacozijl.

Het stoomgemaal in de tijd, dat er nog kolen werden gestookt en de schoorsteen echt rookte.