Nieuwburen, Lemmer |2|

Dit pand is in 1907 afgebroken om plaats te maken voor het postkantoor wat in 1908 gebouwd werd (er stond nog een pand/woning naast wat ook gesloopt is)

Idem

Idem voorkant

Bouw van het postkantoor aan de Nieuwburen in 1908

Het gebouw staat nog in de steigers, het meeste metselwerk is klaar. Boven wordt nog gewerkt aan het torentje dat op het dak stond ten behoeve van het telefoon en telegraaf verkeer. In alle richtingen liepen lijnen vanaf het torentje over Lemmer.

Het is jammer dat dit indertijd afgebroken is, volgens berichten zou dit om veiligheidsredenen zijn gebeurd. De manier van bouwen zou tegenwoordig niet meer mogen, de hoge open steiger de lange lader met op gespijkerde treden, dat lijkt mij niet direct een veilige manier van werken.

Het is ook best mogelijk dat de ladder uit twee delen bestond en met een touw aan elkaar geknoopt. Zoals op veel oude foto′s is ook hier iedereen die in de buurt was naar de plek gekomen, waar een kiekje gemaakt werd.

Links is te lezen op het bord "Lemster Radio Centrale" waar Fedde Schurer, voorzitter van was en waar hij het verzoekplatenprogramma MusicWille presenteerde.

Geert van der Wal bracht mij wat historische gegevens over het Lemster postkantoor. 'Prachtig in de kom van Lemmer gelegen', zoals hij het noemt. Daar kunnen we het allemaal wel mee eens zijn. Op 28 september 1906 werd de bouw van het kantoor gegund aan de laagste inschrijver, G.S. Kijlstra van Drachten. De aannemingssom was fl. 27.983. Nog geen twee jaar later, op 8 Mei 1906, werd het gebouw in gebruik genomen. De ontwerper ervan was de Rijksgebouwenmeester. Zijn naam is nog onbekend. De opdracht was dat het kantoor in Joure als voorbeeld moest dienen. Er moest alleen meer ruimte in zitten.

De brieven voor Lemmer moesten voortaan niet meer via Amsterdam maar via Heerenveen verzonden worden. Die weg over Heerenveen was overigens niet de enige weg waarlangs de post in Lemmer terecht kwam. Uit gegevens blijkt dat in 1887 de post-rit Zwolle - Blokzijl werd doorgetrokken naar Lemmer. Een ander wetenswaardigheidje is dat in 1901 de tram Joure - Lemmer ook werd gebruikt voor postvervoer, de Rijdende Trampost. De post werd door de besteller onder het rijden van de tram gesorteerd.

We kunnen het wel heel toevallig noemen, maar op de laatste van de foto's die Boukje Meijer mij bracht staat het postkantoor ook. In de steigers. De foto moet dus tussen 1906 en 1908 gemaakt zijn. De manier waarop het steigerwerk hier in gebruik is zou nu vast niet meer toegelaten worden. Het is jammer dat we niet van de overkant op het gebouw zien, dan wisten we beter in welk stadium de bouw is. Het zicht op het kantoor is ook nog minder doordat er gebouwd werd achter de rooilijn van wat er al stond.

Op de voorgrond zien we een stukje van ons huis. 'Rijwielen en motoren, reparatiewerkplaats, K. Veenstra A.zn.' vermeld het uithangbord. Dat was dus in de tijd dat Keimpe Veenstra hier in fietsen en dergelijke handelde. De man werd 'Daarom' genoemd en we vinden hem onder die naam ook terug in het boekje 'Ach, ach, flau Bouk'.

In het volgende pand, later getrokken bij de textielzaak van Van Schoot, zal toen de familie Jorna gewoond hebben. Ik meen dat die meer in de juweliersbranche zaten. Het uithangbord van Van Schoot meldt dat er bedden, matrassen en manufacturen te verkrijgen zijn. In het hotel zit hier nog de familie Van der Hoff. Verderop is eigenlijk alleen het tegenwoordige pension duidelijk zichtbaar, toen vast nog bewoond door de familie Sleeswijk. Op de achtergrond de toren van de Gereformeerde kerk, een beetje aan het oog onttrokken door hoge bomen.

Johannes de Vries

Op deze foto van de Nieuwburen van omstreeks 1917, stond de heer M. van Zandbergen, geheel rechts voor z'n winkeldeur. Ik kan hem mij nog goed herinneren met z'n zwartzijden pet op.

Wat zijn we vaak in de winkel geweest om boter en kaas. Hij maakte van de boter altijd een torentje en met een plankje waarin figuren zaten maakte hij het dan mooi op. Hij had ook wel kruidenierswaren te koop, want ik weet nog goed dat m'n zusje in de mobilisatietijd 14-18 eens een ons cacao moest halen. Toen had hij niet anders dan cacao met suiker er door. Mijn zusje zal wel gedacht. hebben: dat is voordeliger en ze nam meer mee dan gezegd was. Blij ging ze er mee naar huis, maar dat viel erg tegen, want er zat meer suiker dan cacao in en het kostte ook nog dubbele bonnen.

Verderop zie ik de winkel van IJlst met uithangbord, waarop stond: Heerenkleermakerij, Hoeden en Petten, H. IJlst. Dan aan de overkant Hotel van der Hoff, waar we als kinderen heerlijke uurtjes hebben doorgebracht op de schommel en wip achter in de tuin, waarbij de ouders dan rustig konden zitten koffie of thee te drinken. De drogisterij Plantinga en de zaak Bijlhout, dan de bakkerij van Brouwer. Het heeft zeker flink geregend, gezien de plassen op de straat en de dames gewapend met een paraplu.

Echt ouderwets gezellig nog dat schip varende door de Rien. Dat herinnert ons allemaal nog weer opnieuw aan onze jeugd, toen we nog in Lemmer woonden. We zijn heel wat keertjes op de Vissersburen geweest, toen onze grootouders er woonden.

Mej. A. Romkema, Groningen

De kappers

Een foto met een stukje van de Nieuwburen. Op links zien we een uithangbord van Hotel v.d. Hoff, de tegenwoordige Faam. Daarnaast, waar we nu de groentewinkel vinden, is hier nog de winkel van Bouwe Oosten. Koffie en thee, tabak en sigaren is hier te lezen. Daarboven staat koloniale, waarachter je ‘waren’ zou verwachten, maar dat is niet te lezen.

Het postkantoor met de originele brievenbus nog in het midden en het torentje er bovenop. Ik meen mij te herinneren dat al die dwarsbalken die hier te zien zijn, vol zaten met potjes die zo genoemd werden van waar de draden alle kanten uit liepen. Dat was nog in de tijd dat alle gesprekken nog door een draad gingen. Dat speelde ook mee in de tijd dat we van radiocentrale overgingen op een eigen toestel. Om de signalen goed op te vangen moesten er eigenlijk draden van de antenne naar het dak van de buren lopen.

Zo′n draad naar het dak van Van der Schoot was geen probleem, maar omdat we in onmin leefden met de familie Visser, moest er een andere oplossing gevonden worden, geen nood een draadje van de centrale bakkerij was zo gespannen. Voorbij het postkantoor zien we de zijkant, van wat nu de groentewinkel is, maar waar Oosten toen gevestigd was. Op de muur wordt aan verkondigd dat daar koloniale en grutterswaar te koop zijn, en verder koffie thee tabak en sigaren.

Op de plaats van schoenenhandel Dijkstra de oude bebouwing, duidelijk nog twee huizen. De linkerhelft zal hier nog wel de winkel van Jorna zijn. Deze werd later bij de manufacturenzaak van Van Schoot getrokken. Van Schoot handelde toen onder de naam Manufacturenmagazijn De Zon. Bij ons staat de oude dakkapel nog op het voorschild en onder de goot zitten de blokjes nog. Bij het vernieuwen van de goot zijn de blokjes niet terug gekomen. Praktisch, voordelig bij het schilderen, maar wat aanzicht betreft achteraf toch wel jammer.

De foto is buiten het zomerseizoen genomen want de jaloezieën hangen er niet voor. Wel zijn de latten te zien waar ze achter liepen. Een deel van dit materiaal ligt nog altijd op de vliering. Het bord op de muur is waarschijnlijk van Van Houten Rona Cacao. Ik herinner mij dat zo’n emaille-bord nog jarenlang hier achter lag. Het werd toen meest gebruikt om een bakje met zand af te dekken.

Johannes de Vries

Hier is het politiebureau en de sociale dienst in gevestigd geweest