Home » Lemmer » Kerken » Geschiedenis Baptistengemeente Lemmer

Geschiedenis Baptistengemeente Lemmer

Door Ynze de Boer.


De echtparen Veersma en Zijlstra hebben de eerste aanzet gegeven tot het vormen van een baptistengemeente in Lem­mer. Deze beide echtparen hadden om uiteenlopende redenen Lemmer en omgeving als domicilie gekozen.

Het echtpaar Veersma kwam uit Stavoren en was daar lid van de Baptistengemeente. Sietse Veersma is werkzaam als steenzetter bij het Waterschap en moet voor zijn werk verhuizen naar Lemmer. Daar komen ze eind jaren ’50 te wonen in de Willem Barendzsstraat.

Het echtpaar Tjipke en Hiltje Zijl­stra woonden aan de Lemsterweg in de buurt van Rutten. Het was een boerengezin dat in 1954 vanuit het Noord-Friese Lieve Vrouwenparo­chie in de des­tijds veel­be­lo­vende NoordOostpolder was komen wonen.

Met het oog op de afwezigheid van een Baptistengemeente in de buurt, bleven zij in eerste instantie ingeschreven als lid in de gemeente van Leeuwarden.

Deze beide echtparen voelden – gesteund door een aantal andere christenen in Lemmer – behoefte aan het oprichten van een Baptistengemeente in Lemmer.

Sietse en Pietsje Veersma.

Familie Zijlstra.

Aanvankelijk begonnen ze met het houden van bijeenkomsten bij iemand aan huis, maar toen de groep te groot werd begon men om te kijken naar een eigen gebouw. Dan komt in 1963 het gebouw van het Apostolisch genootschap aan de Lijnbaan te koop. Aanvankelijk was dit gebouwtje neergezet door de communistische partij, die er haar bijeenkomsten hield en het droeg toen de naam "PALVU" wat een afkorting is van de kreet: "Proletariërs Aller Landen Verenigd U".
 
In een later stadium was het gebouw gekocht door het Apostolisch genootschap en ingericht als kerkgebouw. Deze hadden nu een groter gebouw in het Rienplan gebouwd en betrokken, en wilden het voor hen te kleine gebouwtje wel graag verkopen. In overleg met de Baptistengemeente van Staveren wordt besloten onderzoek te doen naar de prijs en de mogelijkheden voor de aankoop.
 
Na een inventarisatie blijkt dat door de offervaardigheid van verschillende mensen uit Lemmer en Stavoren het benodigde bedrag bijeen gebracht kan worden. Omdat de groep van Lemmer op dat moment nog geen gevestigde gemeente en dus geen rechtspersoon is, moet het gebouw gekocht worden door de Baptistengemeente van Stavoren, die daarmee formeel de eigenaar wordt. Aan het gebouw wordt de Rehoboth gegeven, wat zoiets betekent als: Hier heeft God een plaats voor ons gemaakt.

Kerkgebouw in 1963 na opening.

Openingssamenkomst gebouw.

Op zondag 20 oktober 1963 's middags om 3 uur wordt in het bijzijn van vertegenwoordigers van de gemeentelijke overheid, kerken, omliggende Baptistengemeenten en de Unie van Baptisten gemeenten in Nederland het kerkje feestelijk geopend. De kerkzaal is tjokvol. Zo vol, dat de jeugd en enkele leden van het koor van de gemeente Staveren, dat zijn medewerking aan deze openingsdienst verleent, een plaats moeten zoeken op de grond voor de kansel.
 Ds. Blenkers, de voorganger van de Baptistengemeente Stavoren, leidt de dienst.

Een verslag uit de Lemster courant over de opening van het gebouw.

In 1967 vindt de eerste verbouwing plaats. Omdat de Baptisten zich van andere protestante kerken onderscheiden door onder andere de volwassen-doop door onderdompeling, ontstaat de behoefte die doop ook in Lemmer mogelijk te maken. Daarvoor is er een doopvont nodig. Er wordt aan de achterkant van het gebouw een stuk uitgebouwd en de preekstoel wordt verplaatst en vernieuwd zodat daarnaast het doopvont kan worden aangebracht.
 
Aan de linkerkant van het kerkje wordt, op de ruimte van een daar aanwezige steeg een lange gang gebouwd langs de zijmuur van het gebouw. In deze gang worden een aantal aan de muur scharnierende schotten aangebracht. Door deze open te slaan en er een gordijn voor te trekken kan een vijftal kleedhokjes worden gecreëerd. Op 11 juni 1967 vindt de eerste doopdienst in het gebouw plaats.
 
Als de gemeente verder groeit, ontstaat de noodzaak en het verlangen een eigen voorganger te beroepen. Er wordt een voorganger gevonden in de persoon van ds Wolter Hessels. Deze komt in 1968 naar Lemmer en wordt ingezegend op 3 november van dat jaar door ds. Sjoerd Zijlstra.

Ds. Hessels met zijn gezin.

Al snel is het kerkzaaltje te klein. De ruimtes voor externe uitbouw-mogelijkheden zijn al volledig benut daarom wordt gezocht naar interne mogelijkheden voor uitbreiding van het aantal zitplaatsen. Deze mogelijkheden worden gevonden in het zoldertje wat zich boven het portaal bevindt. In de winterperiode van 1971 - 1972 wordt deze zolder verbouwd tot galerij en bijzaal. Dit wordt weer gedaan met eigen krachten en met de deskundige hulp van dhr. Frankema.

De aanwezige ruimte wordt optimaal benut door de galerij een stukje de kerkzaal in te bouwen. Besloten wordt de vloer van de galerij vlak te houden en de opening naar de kerkzaal afsluitbaar te maken waardoor deze ruimte ook als bijzaal gebruikt kan worden. Konden er eerst zo'n honderd bezoekers in de kerk, dit aantal is na de verbouwing uitgebreid tot ongeveer honderdveertig.

Een beeld van de kerkzaal met de galerij.

In 1974 wordt het kerkgebouw door de Baptistengemeente Stavoren in eigendom overgedragen aan de Baptistengemeente Lemmer.
 
Eind 1978 vertrekt ds. Hessels naar de Baptistengemeente in Alblasserdam. In 1979 komt de nieuwe voorganger, ds. Bottenbley, naar Lemmer. Onder zijn leiding groeit de gemeente explosief zodat het gebouw niet langer gebruikt kan worden. In 1982 wordt gestart me de bouw van een nieuwe kerk aan de Betelgeuze, naast de Sporthal. Het kerkje aan de Lijnbaan wordt verkocht aan een particulier die het verhuurt aan de gezamenlijke kerken, die het gebruiken als zaalruimte. Een aantal jaren later wordt het verbouwd tot een gewoon woonhuis.
 
De bouw van de nieuwe kerk wordt voor een groot deel onder eigen verantwoordelijkheid en met eigen krachten uitgevoerd, waardoor een flink bedrag kan worden bespaart op de bouwkosten. Het gebouw wordt ontworpen en getekend door architect Evers, die zelf lid is van de gemeente. Op 13 april van dat jaar wordt de eerste paal geslagen door ds. Bottenbley, en ds. Hessels legt de eerste steen op 5 juni.

De eerste paal

De eerste steen

De kerk krijgt vorm.

Op zondag 31 oktober 1982 wordt het gebouw in gebruik genomen. De bouwcommissie draagt het gebouw over aan de kerkenraad Dit wordt gesymboliseerd door de voorzitter van de bouwcommissie, architect Evers, die de kansel-Bijbel uit het oude gebouw overdraagt aan ouderling Span. Het gebouw krijgt – net als het oude kerkje – de toepasselijke naam Rehoboth.

De overhandiging van de Kanselbijbel.

Omdat de gemeente blijft groeien is in 1987 opnieuw een uitbreiding van het gebouw nodig. Deze keer worden aan beide zijvleugels nieuwe zalen aangebouwd.

Uitbreiding 1987.

In 1987 vertrekt ds. Bottenbley naar Drachten en wordt ds. Gorsira, de nieuwe voorganger van de gemeente. Daarna blijft het aantal bezoekers stabiel en tot vandaag de dag kerkt de Baptistengemeente in dit gebouw.

Boekje Baptistengemeente Lemmer.

Ynze de Boer, is ook op zoek naar gegevens over een foto van een christelijk zangkoor uit Lemmer.

Bovenstaande foto is van een christelijk zangkoor uit Lemmer. De foto is vermoedelijk genomen in de eind jaren ’30 of begin jaren ‘40. Mijn vader Jurjen de Boer staat op de achterste rij, derde van rechts. Verschillende mensen hebben al gereageerd en mensen herkend op de foto. Herkend u mensen waarvan we nog niet weten wie het is,  dan hoor ik dat graag van u. Ook is nog steeds niet duidelijk welk koor dit precies is en waar en wanneer de foto is genomen. Kunt u daar meer over vertellen? Ook die reacties hoor ik graag.

-Fenny Vijn Brouwer herkende enkele mensen. Op 48 Herre van Brug, op 23 is Aaltje Kuipers v d Gaast, Tineke Kuipers haar moeder, op 38 Aukje Kuipers-Coehoorn, Maaike Kuipers haar moeder, op 26 is Tietje van Brug en op 47 Huite Hak.

-Ankie Trouwborst-Brouwer, de zus van Fenny, herkent twee tantes van hun. Op 6 Boukje Bruin-Ferdinands en op 15 haar zus Huitje Sliep-Ferdinands.

-Maaike Veen-Kuipers. Bevestigt de reactie van Fenny, dat haar moeder Aukje Kuipers-Coehoorn op 38  staat en op 23 Aaltje Kuipers-v.d. Gaast. Verder herkent zij op 2 Grietje Reijenga-Lemstra, op 7 Jeltje van der Bijl, (geboren in 1910, getrouwd in 1943 met Gerrit Duiser uit Werkendam ('lytse Gerrit'). In 1958 met hem en zoon Jaap Duiser (geboren 1952) verhuisd naar Rotterdam, en helaas daar al in 1961 overleden) op 8 Itty Frankema, op 10 Hiellie Zijlstra,de moeder van Joop Zijlstra, op 18 Lies Oosterdijk, op 19 hoogstwaarschijnlijk Geeske van der Bijl, op 24 mw. Loen, op 29 Hosseltje van der Bijl, de moeder van Tineke, die vroeger op Turfland woonden. Bij de mannen op 39 Lex Loen, op 44 Hogeterp, de vader van Govert en op 45 Durk Reijenga, op 51 de chauffeur waarschijnlijk Thomas Coehoorn en daarnaast op 50 Marten Jaalsma, op 46 Gerben Faber. De man die midden tussen de vrouwen zit op 16 is volgens Maaike meester van de Loon en zal de dirigent geweest zijn.

Maaike verondersteld dat de foto voor 1943 gemaakt is. Zij is in ‘43 geboren en de foto moet daarvoor gemaakt zijn.

Op mijn verzoek hebben Jelle en Nery Reijenga bevestigd dat de ouders van Jelle op 2 en 45 staan.

-Ik kreeg een mail van Marten Terwal, die tot zijn verrassing zijn moeder Renske (Terwal) Rottine 1917-2001 ziet zitten op 5. Ook herkent hij op 3 haar zuster Janke (van der Molen) Rottine en bij de mannen op 42 zijn opa Marten Rottiné. Deze is overleden in februari 1945.

-Op 24-11-13  kreeg ik een mail van Auke Bles uit Berlijn. Hij meende op 23 zijn tante Jenna Eilers te herkennen. Maaike Veen-Kuipers, die in dezelfde persoon Aaltje Kuipers-v.d. Gaast had herkend, leverde met een andere foto het overtuigende bewijs dat dit inderdaad Aaltje Kuipers-v d Gaast is.

-Op 20-12-13  reageerde Ria Oosterbroek-Faber via de mail. Ze schreef: Wat maak je me blij, zo voor de kerstdagen! Ik heb mijn vader, Gerben Faber, herkend op deze foto. Hij staat op 46.

-Op 04-02-2015  reageerde Catharina de Hoop-Dijkstra. Op de foto van het Chr. Zangkoor, is nr. 19 niet Geeske v.d. Bijl maar mijn moeder Wietske Dijkstra-Reijenga (zuster van Durk Reijenga).
Ik weet het niet zeker maar nr. 21 lijkt mij mevr. de Roos. Haar meisjesnaam weet ik niet maar zij was getrouwd met herenkapper De Roos van de Langestreek.

- Aanvulling van Jaap Duiser, wiens moeder op nr. 7 staat afgebeeld: Ik weet het niet voor de volle 100% zeker, maar volgens mij is de vrouw schuin links boven haar, nummer 19, één van mijn moeders zusters namelijk Geeske van der Bijl. Zij heeft tientallen jaren in de Schans gewoond en had daar samen met haar zuster Koopje een zaak in manufacturen (Gezusters K &G. van der Bijl).
De vrouw onder nummer 18 is inderdaad Lies Oosterdijk, zij was een goede vriendin van mijn moeder en tante(s). Ze was getrouwd met Henk Mintjes en is met haar gezin in plm. 1957 ook naar Rotterdam verhuisd. Dit als gevolg van de teruglopende werkgelegenheid in de landbouw door mechanisatie, en de toenemende behoefte aan werkkrachten in de Randstad. Op die manier zijn nog wel meer Lemsters in die tijd uit Lemmer vertrokken, waaronder bijv. ook Lute de Wreede (destijds handelaar in olie en petroleum, die met een kar door Lemmer en omstreken trok).

Waar de foto precies is genomen durf ik niet te zeggen, over het wanneer ben ik ook niet zeker, maar durf wel de stelling aan dat dit ruim vóór het begin van WO II moet zijn geweest, ik schat zo rond 1935. Dit baseer ik op hoe mijn moeder er uit ziet, ze lijkt me hier niet ouder dan een jaar of 25. Hard bewijs heb ik er niet voor, maar ik ken andere foto's van plm. halverwege de dertiger jaren waarop ze er ongeveer zó uitziet.
En ik vraag me af of het om één koor gaat, het lijkt me tamelijk aan de omvangrijke kant; bij mijn weten was het in die tijd niet ongebruikelijk dat een paar koren gezamenlijk een dagje 'uit' gingen, naar bijv. Giethoorn, en/of samen ergens optraden. Aan de andere kant: als er maar 1 dirigent op de foto staat pleit dat weer voor de gedachte dat het ook om 1 koor gaat.

1.
2. Grietje Reijenga-Lemstra
3. Janke van der Molen-Rottiné
4.
5. Renske Terwal-Rottiné
6. Boukje Bruin-Ferdinands
7. Jeltje van der Bijl
8. Itty Frankema
9.
10. Hiekie Zijlstra
11.
12.
13.
14.
15. Huitje Sliep-Ferdinands
16. Meester van Loon? (Dirigent)
17.
18. Lies Oosterdijk
19. Wietske Dijkstra-Reijenga
20.
21. Mevr. de Roos?
22.
23. Aaltje Kuipers-van der Gaast
24. Mw. Loen
25.
26. Tietje van Brug
27.
28.
29. Hosseltje van der Bijl
30.
31.
32.
33.
34.
35.
26.
37. Hiltje Keizer-van der Wal
38. Aukje Kuipers-Coehoorn
39. Lex Loen
40.
41.
42. Marten Rottiné
43. Marinus Kuipers
44. Hogeterp
45. DurkReijenga
46. Gerben Faber
47. Huite Hak
48. Herre van Brug
49. Jurjen de Boer
50. Marten Jaalsma
51. Thomas Coehoorn? (Chauffeur)


TOP