Bakhuizen

5-76.jpg

BAKHUIZEN, b., prov. Friesland, kw. zevenwouden, griet. Gaasterland, arr. en 4 1/2 u. Z. ten W. van Sneek, kant. en 3 1/2 u. W. van de Lemmer.

Men telt er nagenoeg 50 h. De hier wonende Herv., behooren tot de gem. Hemelum-Mirns-en-Bakhuizen. De R. K. hebben hier eene kerk en statie, welke tot het aartspr. van Friesland behoort, en ruim 500 zielen telt. Vóór de Kerkhervorming plagt de pastorij van Bakhuizen bekleed te worden door eenen Monnik van de St. Benedictus orde, die ook eenen Vicaris had; destijds bragt de pastorij honderd goudguldens en het Vicarisschap zestig goudguldens op, waartoe ook eenige naburige plaatsen behooren. Zij telt 520 zielen.

Met het aan zee gelegen Mirns, maakte deze buurt vroeger te zamen één stemmen dorp uit, ofschoon beide thans geene Herv. kerk bezitten. Nevens Bakhuizen begint de hoogste zandrug van Gaasterland dáár het Bakhuisterhoog, de Hoogebergen enz., genoemd. Tot Bakhuizen behoort ook de schoone uitgestrekte heerlijkheid of liever het buitengoed Rijs, welke met fraaije beplantingen en bosschen omringd is. Zie op het woord Rijs.

Bron: vanderaa.tresoar.nl

 


Bron Wikipedia: Bakhuizen (Fries: Bakhuzen) is een dorp in de gemeente De Friese Meren, in de Nederlandse provincie Friesland.

Bakhuizen ligt op een keileemheuvel die is achtergebleven na de Riss-ijstijd en wordt al in 1412 genoemd. Het telt 1064 inwoners (01-01-2012). Tot 2014 lag de plaats in de voormalige gemeente Gaasterland-Sloten.

In het dorp staat een multifunctioneel centrum (de Gearte) en het ScheerMuseum, gewijd aan de geschiedenis van het (nat) scheren. Verder is er de muziekvereniging Euphonia (anno 1898) en een koor (Bakhuusterheech Sjongers).

De Sint-Odulphuskerk is de parochiekerk gewijd aan Odulphus in Bakhuizen in de provincie Friesland.

De neogotische pseudobasiliek uit 1914 werd ontworpen door de architect Wolter te Riele die later ook de neogotische Sint-Fredericuskerk in Steggerda ontwierp. Het orgel uit 1923 is gebouwd door de gebroeders Adema uit Leeuwarden. De gebrandschilderde ramen zijn gemaakt door Frans Nicolas en de schilderingen door Jacob Ydema.

Bakhuizen, Odulphus, Oude en Nieuwekerk.

Naamlijst predikanten: Hemelum, Mirns en Bakhuizen.

Behoorde bij de klassis Bolsward en Workum tot 1603 en in 1763 weder onder klassis Bolsward en Workum.

  • Herinannus Puppius, geboren nabij of te Spiers, studeerde te Leiden, was hier al in 1598, daar de Synode in dat jaar besloot dat hij om zekere moverende reden in zijnen dienst zou continueeren. In 1601 was hij hier nog en besloot de Synode dat men ZEw. tot het rectoraat of eene andere beroeping promoveren, of dat hij den dienst in een ander landschap bekleeden zou, hetwelk echter van geen gevolg is geweest, want, volgens de verklaring der volmagten van deze gemeente in de klassis-vergadering afgelegd, overleed hij den 8 Februarij 1602.
    Hij schreef: '1603. Gerbrandus Sibrandi, beroepen van Oudega, Idsega en de drie overige plaatsen, is geapprobeerd en gedimitteerd den 28 Februarij'.
  • 1604. Gabriël de Haasse, geboren te Gouda, is eerst monnik geweest, en van hier verroepen naar Holland in 1620.
  • 1620. Johannes Pibonis Nauta, is geboren te Leeuwarden. Student zijnde, werd hij den 10 Mei 1613 schoolmeester te Engelum, doch schijnt zich binnen het jaar weder naar de hoogeschool of ergens elders begeven te hebben om zijne studie te voltooien. Kandidaat geworden, is hij hier beroepen, werd door de klassis afgezet den 23 Mei 1626, en verzocht in 1628 en '29 vruchteloos
    om weder tot den dienst te worden toegelaten.
  • 1627. Jacobus Vermeulen, geboren te Antwerpen, kandidaat en schooldienaar te Workum , is bevestigd den 29 April, verroepen naar Slooten in 1640, en gedimitteerd en geapprobeerd den 17 November.
  • 1640. Christophorus Munsterus, geboren te Leeuwarden den 13 Julij 1614, werd den 2 Maart 1639 door de godgeleerde faculteit te Franeker tot kandidaat bevorderd, hier beroepen en geapprobeerd den 14 April 1640, is lid der klassis geworden den 7 Julij , verroepen naar Franeker tot hoogleeraar in de logica en philosophie, gedimitteerd den 3 Julij 1651, en daar overleden den 15 Maart 1660.
  • 1651. Johaanes Merechet, is als kandidaat geapprobeerd den 5 Augustus, en overleden den 18 October 1679.
  • 1680. Richaeus Buitenpost, geboren te Leeuwarden, is als kandidaat geapprobeerd den 24 Februarij, lid der klassis geworden den 20 April, en overleden den 21 Mei 1686.
  • 1687. Gerardus Schoenmaker, geboren in Vlaanderen, kandidaat, geapprobeerd den 15 November, lid der klassis den 28 Februarij 1688, overleed den 10 Juli 1692.
  • 1693. Henricus Braak, geboren te Breinen, als kandidaat beroepen en geapprobeerd den 11 Junij, lid der klassis den 8 Augustus, verroepen naar Steenwijk, gedimitteerd den 3 October 1699, overleed daar in 1706.
  • 1700. Aäron Grevenstein, geboren te Terschelling den 6 Februarij 1673, zoon van Henr., kleinzoon van Jac. te Peperga c. a., als kandidaat bevestigd den 8 Junij, nam, verroepen naar Rinsumageest, afscheid den 9 Augustus 1705.
  • 1705. Christianis Nethenus, zoon van Sam. en broeder van Abraham, beiden te Gulpen, was in 1698 theol. student en praeceptor der kinderen van den predikant te Meeden (Oldamt), is daar aangenomen den 4 Maart 1698, als kandidaat geapprobeerd den 6 October, heeft in 1709 den dienst waargenomen op de vloot, en in 1711 bij de legertroepen te velde, en overleed den 18 April 1743, oud in het 65ste jaar.
  • 1744. Christiamis Elias Mirotitsz, geboren te Laan of Laum in Bohemen, uit joodsche ouders den 17 Januarij 1715, opgevoed te Praag en onderwezen door den Rabbi David Oppenheim, heeft zich eenige jaren te Harlingen opgehouden en is daar lidmaat geworden, studeerde te Franeker, en werd kandidaat den 6 October 1743, is hier beroepen en bevestigd den 14 Junij en deed, door een beroerte in de spraak belemmerd , nog zijn afscheid den 24 Julij 1757.
  • 1757. Michiel Rost, deed, beroepen van Schiermonnikoog, zijn intreerede den 23 October en, verroepen naar Koudum, afscheid den 12 September 1762.
  • 1762. Petrus Kutsch, broerszoon van Gar., broer van Otto Karel, deed, beroepen van Wijckel, zijn intreerede in November, en overleed den 4 Junij 1813.
  • 1815. Hendrik Goudschaal, geboren te Leeuwarden den 14 Maart 1791, kwam als kandidaat en deed, verroepen naar Holwerd, afscheid den 20 Maart 1825.
  • 1825. Aaske Lam, geboren te Leeuwarden, deed, als kandidaat bevestigd, zijn intreerede den 16 October; verroepen naar Marssum, gedimitteerd den 22 December 1826, deed hij wegens ongesteldheid geen afscheid.
  • 1827. Hendrik Gerrit Cannegieter, geboren te Parrega den 15 September 1804, zoon van Herm., broerszoon van Hendr. Dom. en Joh., neef van Ritske Hoornsma, te Jelsum, Dominicus, te Hiaure en Hendr. Gerrit, te Zeerijp, deed , als kandidaat bevestigd, zijn intreerede den 11 November.

Er ontbreken: H. A. Kremer, 1850—56. M. van Heijningen Nanninga, 1857 — 69. Jan Huizinga, 1869—82. E. van Kleffens, 1883-85. S. H. A. Begemann, 1886—.

Bron: Tresoar.nl/wumkes/pdf

Openbare Lagere school, Bakhuizen.

Onderwijs en schoolmeesters te Mirns-Bakhuizen.

Het onderwijs in deze plaatsen was oorspronkelijk gecombineerd met Hemelum; tenzij anders
vermeld waren genoemde schoolmeesters in zowel Mirns als Bakhuizen aangesteld.

  • Op 25 jan. 1598 was meyster Pijtter, schoolmeester te Mirns.
  • In okt. 1618 waren Jan Geerts, schooldienaar te Mirns, en Trijn Geerts echtelieden.
  • In jan. 1791 was Jacob Jelles, dorprechter te Bakhuizen; het is de vraag of hij ook
    schoolmeester was.

De Gaasterlandse schoolmeesters te Balk, Wijckel, Oudemirdum, Mirns-Bakhuizen en Harich werden in 1796 afgezet, omdat zij weigerden de "Verklaring volgens publikatie der Representanten van het Volk van Friesland" d.d. 11 maart 1796 van alle ambtenaren geëist, te ondertekenen.

Aangifte voor een nieuwe schoolmeester] kon vóór 12 mei plaatsvinden; het traktement te Mirns-Bakhuizen bedroeg 164 c.g.. met vrije woning en verdere emolumenten.

  • In 1802 stond Frans Annes Jongstra, hier al verscheidene jaren, maar het is de vraag of dat ook al sedert 1796 het geval was. Het traktement was in 1804 ƒ 174. Hij deed in 1809 afstand van zijn post. Hij werd toen klerk bij de grietenij-secretaris G. Keuchenius, te Koudum.
  • In 1810 werd Lijckle Jans Smidt, benoemd; het traktement was toen ƒ 370. Hij was omstreeks
    1775 geboren. Hij behaalde de 2e rang. In april 1815 is hij naar Arum vertrokken.
  • Na het vertrek van Smidt, bleef de school vele jaren vacant. Eerst in 1830 is er een nieuwe school gebouwd en weer een onderwijzer aangesteld. Toen werd namelijk Joost Sints Stoker, tijdelijk benoemd. Op 20 april 1836 kreeg hij een vaste aanstelling. Hij was in 1831 gehuwd met S.S. Ferff. In dec. 1866 stond hij nog in Mirns-Bakhuizen.
  • Hij is waarschijnlijk in 1871 opgevolgd door Hessel Raadersma. Deze vertrok in 1873 naar Gersloot.
  • Zijn opvolger in dat jaar was G.R. van der Veer. Deze bleef in Mirns-Bakhuizen tot zijn pensioen in 1895. Toen werd de eerder genoemde K. van der Meer, van Harich benoemd. Hij bleef hier in functie tot 1915. Zijn opvolger was H. Tromp, die in Mirns-Bakhuizen, bleef tot 1922, toen de school blijkbaar opgeheven werd.

Bijzonder onderwijs.

Te Mirns-Bakhuizen is in 1902 een hervormde christelijke school (CVO) gesticht; oorspronkelijk met twee lokalen en 60 leerlingen, maar in 1910 met een derde lokaal uitgebreid. Deze school behoorde blijkbaar onder Hemelumer Oldeferd en Noordwolde.

Op 2 dec. 1902 werd J.B. Schurink, op deze school aangesteld. Op 1 aug. 1934 ging hij met pensioen. Zijn opvolger was Hendrik Twerda, van Itens. Hij was de auteur van o.a. Aldfaers erf
en Fan Fryslâns forline.

Sedert april 1922 had Mirns-Bakhuizen ook een RK-school. Als hoofd werd M.H. Dinnissen
aangesteld. Op 1 april 1932 vertrok hij naar Lent (bij Nijmegen). Zijn opvolger was S. Copray,
die voordien onderwijzer te Rijswijk was geweest. Hij wordt later opgevolgd door J. Wijngaards. Deze werd in 1951 hoofd van een RK-school te Enkhuizen. Zijn opvolger was S. Dôlle uit Ulft.

Bron: www.fryske-akademy.nl

22 maart 1940: Vier geslachten te Bakhuizen. Links: Rinkje Nota-Nagelhout, 90 jaar; rechts: Hinke van der Werf-Nota, 50 jaar; staande: Rinkje Jellesma-van der Werf, 25 jaar, en de jongste is Rinkje Jellesma, 6 maanden.

1939-Bloembollenvelden, met kwekers bij Bakhuizen.

1926: Twee broers en een zuster van 90 jaar en ouder. Van links naar rechts: Dirk de Vries te Bakhuizen, 96 jaar; Gooikje de Vries, wed. van Tj.P. de Vries uit Joure, 90 jaar; Joh. de Vries, te Bahuizen, 93 jaar. De beide broers zijn ongehuwd en wonen samen.

Deze foto is genomen vanaf het hoogste en wellicht ook het mooiste punt van Gaasterland, bij de boerderij De Hoge Bergen aan de Hoogebergsterweg tussen Rijs en Mirns.
Van de Hoogebergsterweg heeft men enerzijds het gezicht op Mirns met daarachter het IJsselmeer — de foto is in deze richting genomen —en anderzijds op de weilanden in de richting Rijs en verderop Oudega. Oostelijk van de Hoogebergsterweg, ligt het mooie Rijsterbos en naar het westen ziet men de dorpen Bakhuizen en Hemelum liggen in het fraai golvende land.

Foto van Gerben D. Wijnja.

Bakhuizen, de Dorpstraatweg.

Foto van Herman Melchers: Bakhuizen. Links het huis van Lieuwe en Anna Melchers in 1937

11-56.jpg

R.K. Vakantiekolonie 'Mooi Gaasterland', Bakhuizen.


Reactie plaatsen

Reacties

Er zijn geen reacties geplaatst.