Home » Lemmer » Afbeeldingen: Straten - Strand » Vissersburen, Rien en Weverswal |1| » Vissersburen, Rien en Weverswal |5|

Vissersburen, Rien en Weverswal |5|

Aan de achterkant van het oude gemeentehuis was een vaart, een soort inham vanuit het Dok (nu
Gedempte Gracht) voor de aan- en afvoer van producten per schip. Het water, het zogenaamde Deade Gat (Dode Gat), heeft aan de ene zijde de achterkant van de huizen van de Nieuwburen en aan de andere kant het Kerkhof van de Hervormde Kerk. In 1888 is het water gedempt, gelijktijdig met het stuk Rien dat nu Gedempte Gracht wordt genoemd.

Vissersburen

Deze buurt werd al vóór 1800 zo genoemd en het zal duidelijk zijn dat zich hier meest de vissers ophielden. Tot 1957 liep hier het vaarwater De Rien, dat Lemmer met het Tjeukemeer verbond. Met name in de 19e eeuw toen Lemmer als vissersplaats in opkomst kwam, werden er talrijke kleine éénkamerwoninkjes langs het water opgericht, op plaatsen die tot dan onbebouwd waren.

Na de Tweede Wereldoorlog werd tot de demping van de Rien besloten, om een betere verbinding met de toen nieuwe Noordoostpolder te realiseren.
Het is met name dit gebied waar Lemmer veel dorps-schoon heeft moeten prijs geven. Ooit werd de Vissersburen tot één van de mooiste dorpsgezichten van Friesland gerekend.
Enkele panden aan de noordzijde herinneren nog aan vroeger tijden. De zuidzijde bezit echter geen enkel vooroorlogs bouwwerk meer.

Bron: Monumentenwandeling

1957: Hier is het begin van de demping goed te zien.

Zo zag de Vissersburen er op het ogenblik van de spuisluis/inlaatsluis af gezien zien uit. De mooie inkijk vanaf de zijde Van de Noord-Oostpolder op de Vissersburen in Lemmer, het karakteristieke hoekje waarover de ANWB zich nogal heeft druk gemaakt, is sedert enkele dagen sterk gewijzigd.

Er is een begin gemaakt, met de uitvoering tot demping van de Rien en als eerste fase van het plan werd een verbinding gelegd van opgespoten zand tussen de Vissersburen en de oude inlaatsluis. Dag in dag uit wordt onafgebroken zand gespoten, zodat de dag waarop de Rien door Lemmer geen Rien meer zal zijn, maar een vlakte van geelwit zand, waarop de kinderen naar hartenlust kunnen ravotten niet ver meer schijnt. De boerderij is reeds grotendeels afgebroken. Het verkeer, dat zich nog steeds met moeite over het huidige parcours beweegt, zal het werk zeker nooit vlug genoeg gaan.

Het zand is al tot op de hoek van de Nieuwburen gevorderd. Op rechts zien we de oude bebouwing van de Weverswal. Een deel van het blok op de hoek van de Markt waar o.a. Lemstra zijn groenten in voorraad had, het huis van de familie Coehoorn, de schuur die de fa. Visser in gebruik had.
Het betrekkelijk nieuwe huis van Lemstra, bezorger van kranten en verzekering agent. Dan het rijtje huizen waar Evert de Vries ook gewoond heeft. Dan volgen de woning en de timmerwinkel van Bosma en nog een rijtje huizen. Op de linkerkant is een deel van het pand van Visser te zien en de vlaggen van drogisterij van Hak.

Juli 1956

Hier zien we een opname van de Rien, toen het opspuiten met zand bijna voltooid was. Duidelijk is op deze afdruk te zien dat de walmuren aan beide kanten onder het zand verdwijnen. Jarenlang was de loop van het water nog te zien als de bestrating wat na-zakte. Met de herinrichting zijn er stukken van terug gezien en gemerkt hoe moeilijk het was om door deze muren heen te komen.

Zoals altijd als er werken worden uitgevoerd heeft de jeugd hier een prachtig speelterrein gevonden.

1956: Kijken naar het dichtspuiten van de Rien, verkeersverbetering in Lemmer. In Lemmer is een belangrijke verkeersverbetering tot stand gekomen: het verkeer van Sneek naar de Noord-Oostpolder behoeft nu niet meer van de Nieuwburen de slinger over de Truitjezijlbrug te maken, maar schiet over de gedempte Visserburen (achtergrond) direct de Schans in.
In de toekomst komt men de gisteren buiten gebruik gestelde Truitjezijlbrug toch nog weer tegen op z'n weg en wel over de nieuw te maken sluis aan het eind van de Schans, welke sluis toegang geeft tot de haven bij de houtfabriek e.d. De Lemster oudjes vonden de verkeersverbetering een pracht onderwerp voor hun discussie!

In het Fries komt nog het lidwoord 'de' voor de plaatsnaam Lemmer. Op sommige kaarten is die Friese benaming overgenomen en bij een herziening heeft dr. F. J. Omeling hetzelfde gedaan in de "Schoolatlas der gehele aarde" van Bos-Niemeijer. Dit ter inleiding van deze afdruk, die een brok oud-Lemmer laat zien, dat de laatste jaren nogal is veranderd.

Rechts de nieuwe Blokjesbrug. Op die plaats was vroeger een sluis, maar dat is al lang verleden tijd, want er moest een grotere sluis komen met een binnenhaven voor de Lemmerboot.

Sluis en binnenhaven zijn er nog. Daar passeren elk jaar een dikke zevenduizend schepen, maar de Lemmerboot is er sinds 1959 niet meer bij. In dat jaar is de laatste bootverbinding met Amsterdam opgeheven. De boten lagen bij het witte pand midden-rechts, waarin later hotel Centraal is gehuisvest.

In het hart van de foto het hart van Lemmer, het Burgemeester Krijgerplein, waaraan het gemeentehuis van Lemsterland staat (links van de eerste zebra).

Nog niet zo heel veel jaren geleden liep er van de binnenhaven een vaarwater langs het Burgemeester Krijgerplein door de Vissersburen (weg recht naar boven) naar de Rien. Midden bovenaan de foto is de brug over de Rien nog juist te zien.

De kale plek links van de Vissersburen is de rest van het Rienplan. Daar werd later het bejaardencentrum gebouwd. De werkstraten liggen er al en een witte streep vertelt, dat er al een doorbraak naar de Vissersburen is geforceerd. Even 'hoger' (weg recht naar boven) naar de Rien.

Midden bovenaan de foto is de Schans. Dat was voorheen dé verkeersweg. De kraampjes in deze straat leren, dat de foto op een donderdagmiddag is gemaakt.

De kerk linksonder is de Hervormde kerk. Links daarvan loopt de Lijnbaan, die werd afgebroken..

Het witte gebouw geheel midden-links is het koopcentrum, waarin vooruitstrevende middenstanders zich hebben verenigd. Het staat met het front aan de Nieuwburen, de straat die naar links overgaat in de weg naar Sneek.

Toen en Later

Een foto van een stukje Weverswal. Eigenlijk is het dan al een stukje Vissersburen, want het is na het dempen van de Rien. De eerste helft van de Rabobank is al gebouwd en het zal kort voor de uitbreiding daarvan zijn. De gordijnen voor de ramen bij het hoge huis, waar het gezin van Johan Bosma woonde, en voor het kleine huisje ernaast, zien eruit alsof ze zo maar even opgehangen zijn, met het idee dat de ruiten dan niet zo gauw zullen sneuvelen. Helemaal op links de timmerwinkel van Bosma. Ook al enigszins in verval. Als ik dat gebouw nu bekijk is het toch jammer dat dit verdwenen is. Als dit ook eens een opknapbeurt had gekregen, zoals Jelle de Jong aan de Emmakade heeft laten doen, was het ook een pronkstukje aan de Vissersburen geweest. Maar dat zagen we toen niet, en we kunnen ook niet alles wat mooi en waardevol is bewaren.

1973: Twee detailfoto's van bovenstaande

Weverswal

Woning H126

De familie Kok-Kuipers (Jan Kok x Antje Kuipers) woonden op nummer H126 naast de timmerwerkplaats van Bosma, en Elske was hun enige kind. Later trouwde Elske, met Van der Neut en woonden boven de mastmakerij op de Polderdijk. Jan Kok was werkzaam in de smederij van Van den Berg in de Beneden Schans.

Omstreeks 1936 ging de weduwe Heins, de schoonmoeder van Meye Bosma, in de woning H126 wonen. Dus naast haar dochter. Van huisbaas Bosma moest het gezin Kok-Kuipers naar de vrijgekomen woning H124 verhuizen. Het gezin Visser-Vleeshouwer (H124) vertrok naar Den Oever (Wieringen). De aanleg van de Afsluitdijk en polder was voor enkele Lemster vissers aanleiding om te verhuizen naar Den oever, Wieringen (3 met de naam Visser) of Makkum (“Jan met de centen”). Om daar hun geluk maar eens te beproeven.

Woning H125

In het hogere huis H125, woonde Albert Bosma (van de timmerwerkplaats) en later (na ±1928?) zijn zoon Meye Bosma. Albert Bosma werd wethouder en liet een huis bouwen aan de Schoolstraat. (op de hoek aan de Parkstraatzijde, achter de nu gesloopte Openbare lagere school).

Bouwblok H124-H123-H122

Hiernaast stond op de Weverswal een bouwblok waarin drie kleine woningen. Ook deze waren bezit van de familie Bosma.

Woning H124

Direct naast Meye Bosma op nummer H124 woonde Steven Visser met zijn vrouw Trijntje Vleeshouwer. Steven Visser) ( LE84 ). Zij woonden er van het voorjaar 1924 tot in 1936. De eerste maanden van hun huwelijk (Jan. 1924) woonden ze in bij de ouders van Steven (Jan Stevens Visser X Rinske Friso) . Die woonden tussen de RK-kerk en de boerderij van Huitema. 

Marius, de broer van deze Steven Visser woonde dichtbij op de Spinhúspôlle. Dit is een andere Steven Visser dan in de beschrijving van Evert over de bewoners van deze panden in ”Vissersburen”. Best wel verwarrend dat er zoveel Stevens zijn. Wanneer grootvader en oom (Greate Steven) en neef ook dezelfde naam hebben gaat het snel. Everts beschrijving lijkt mij van voor 1928, hoewel Nijholt (timmerman bij Bosma) weer van veel later is. Het water“Deade gat” waarover hij schrijft is dan (in 1928) al gedempt.

Woning H123

Hier woonde (in 1928) de familie Kuipers-Zandstra. (Bouke Kuipers X Boukje Zandstra). De moeder van Elske Kok (Antje Kuipers) woonde dus niet ver van haar broer Bouke Kuipers. Zij kregen vier kinderen: Siebe, Akke, Anne en Geartsje. 

Woning H123

  • Siebe Kuipers X Aaltje van der Gaast
  • Akke Kuipers X Frans Visser
  • Anne Kuipers X Jopie Jongsma
  • Geartsje Kuipers X Tseard Heeres

Woning H122

Hier woonde (in 1928) het gezin Age Visser x Gepke Scheffer.

Vissersburen (Zuidzijde) 1973

Hoek Schans-Vissersburen


Reactie plaatsen

Reacties

Er zijn geen reacties geplaatst.