Nieuwburen

De Bewoners van de Nieuwburen in het jaar 1928. Van oudsher kende de gemeente, behoudens enige uitzonderingen, geen officiële straatnamen.
Vroeger werden de huizen aangeduid met een letter ( G=Vissersburen en Nieuwburen; H=Achterom) en een huisnummer. Wanneer precies de straten officieel een naam hebben gekregen? waarschijnlijk rond 1933.

G 1
G 2
G 2b
G 2c
G 2c
G 4
G 5
G 6
G 7
G 8
G 10
G 13
G 15
G 16
G 17
G 18
G 20
G 25
G 26
G 28
G 29
G 30

Attema – veehouder (Straatweg)
Bouwe Koopmans – veehouder (Straatweg)
Hartstra – zonder beroep (Straatweg)
R.C. Faber – gem. ontvanger (Straatweg)
L.K. de Rook – muziekleraar (Straatweg)
H. Visser – timmerman (Straatweg)
A. Wierda – zonder beroep (Straatweg)
J. Koning – slager (Straatweg)
A.H. Visser – timmerman (Straatweg)
G. Mink – schilder (Straatweg)
Obbe Meerding - rijwielhandel, later Ford-dealer
P. Hekman – predikant
A. de Vries – houtzager
D. Zoete – predikant
G. Esselink – arts
J. Woudstra – zonder beroep
P. Meijer – cafehouder
Oebele Boersma – caféhouder. Was getrouwd met Wiepke Dam. 
B. de Vries – veearts
A.L. Smeenk – dir. postkantoor
H. v.d. Schoot – manufacturier
J. Schirm – bakker. Het bakkersbedrijf werd door Johannes de Vries voortgezet.

Laatste huis van Nieuwburen. Om de hoek van bakker Schirm begon de Vissersburen (G 31 etc.)

Op de voorgrond enkele boerenwagens voor het plaatselijke café Van der Hoff. Op de achtergrond de toren van de kerk met verderop de Straatweg, welke naar Sneek en Leeuwarden loopt.

Foto van: Jan Visser.

Deze foto toont gelijkenis met de inrichting van de Nieuwburen, zoals die nu is aangebracht. Het verschil is dat het midden hier nog met kinderhoofdjes bestraat is terwijl dat nu met klinkers gedaan is, in visgraat verband gelegd, ook hier alles gelijkvloers.

Op de zijmuur van het pand waar Mastenbroek nu zijn groente zaak heeft verkondigt Bouwe Oosten dat hij koloniale en grutterswaren, koffie en thee, tabak en sigaren verkoopt. Tussen het postkantoor en de winkel van Oosten was een steeg die toegang gaf tot de Centrale bakkerij. Faber van de radiocentrale, Theo Gort met handel met ongeveer de zelfde handel. Steensma met met een toonzaal van galanterieën. Bruinsma met kaas, het hotel is hier nog in handen van de familie van der Hoff. Op de linker kant zijn nog wat paaltjes zoals er indertijd nog verscheidene in Lemmer stonden, als afpaling van het terrein dat bij de huizen hoorde.
Op de linker kant zijn nog wat paaltjes, zoals er indertijd nog verscheidene in Lemmer stonden, als afpaling van het terrein dat bij de huizen hoorde.

Omschrijving van Evert de Vries: Deze foto is van 1884 en is de 'Hottinga's' brug. Deze brug was geel geverfd en stak over naar de Nieuwburen en werd verwijderd toen de Rien werd gedempt...

Hier volgt ook nog een uitleg van Johannes de Vries: Zo goed als ik weet lag de 'Hottinga's' brug hier dichtbij. In de tijd dat de Gedempte Gracht nog open was. De brugwachter zou toen in ons huis hebben gewoond. Aan de andere kant, waar je van de Kortestreek naar de Oudesluis gaat, lag ook een brug, 'Plug's' brug genoemd. Plug was slager. Mijn grootvader heeft vaak verteld, dat Plug ook probeerde wat aan de schipperij te verdienen. Het verhaal was dan, dat hij aan een schipper vroeg of die vlees moest hebben. Als het antwoord dan nee was, vroeg hij: "Nou, smoar (vet) dan?" waarop de schipper antwoordde: "Smoor zelf, kerel".

  • Deze brug lag ooit over de Rien, die na het dempen van dit stuk Rien niet meer nodig was. Deze brug liep van de Nieuwburen naar de Markt. De brug werd genoemd naar zijn "wipper" de heer Hottinga, die woonde in het huis waar Johannes de Vries zijn hele leven gewoond heeft. Achter de brug ziet men rechts de gebouwen die allen gesloopt zijn voor de nieuwe doorvaart. Linksachter op de achtergrond het pand van Centrum Lemmer van Freese en uiterst links de bakkershoeke op de Markt.

Detailfoto van bovenstaande

Achterop deze foto staat geschreven - Kermis Lemmer optocht ± 1918.

Omschrijving van Evert de Vries, 1995: "Per diligence Lemmer-St. Nicolaasga-Joure, 1890" stond er op geschreven.

De aankomst van de diligence krijgt wel de nodige aandacht...Een groep mannen heeft zich op straat neergezet met de stoelen uit het café. Het is in de tijd dat op de plaats van de latere ramen nog deuren zaten. Boven hebben een paar jongens de ramen omhoog geschoven en laten zich niets ontkomen van wat er op straat gebeurt.

De meest opvallende verandering aan de gevel die in de loop van de jaren is aangebracht, is het verwijderen van de zonneblinden. Een eenvoudige voorziening tegen de zon maar het onderhoud er van is in onze tijd niet meer te betalen. In het onderste stuk van de blinden zit nog weer een apart gedeelte dat onafhankelijk van het geheel kon worden geopend.

Het bordje 'ANWB Bondshotel' is al behoorlijk verbleekt. Op het dak vinden we hier nog drie schoorstenen en een dakkapel. Na de laatste verbouwing enkele jaren geleden, is alleen de middelste schoorsteen nog overgebleven. Bij buurman Oosten hangt een papier voor het raam, waar bruine bonen op worden aangeboden.

We zullen hopen, dat het hotel binnenkort toch weer eens open gaat. Zoals het er nu bijstaat is het een aanfluiting voor de Nieuwburen. Bovendien zal alles er wel hard op achteruit gaan. Het zit nu al bijna twee jaar dichtgetimmerd , de water-afvoeren zijn allemaal verdwenen en dus stroomt het regenwater allemaal langs de muren weg.

Drie detailfoto's van bovenstaande

Hier is het oude (vierkante) gebouw en pand/woning nog te zien, waar het latere Postkantoor gekomen is.

De reiskoets voor hotel 'Van de Hoff'.

Deze op 18 mei 1909 verzonden kaart, toont op de achtergrond de toren (met oude spits) van de Geref. Kerk.. Geheel rechts de manufacturenzaak van H.S. van Schoot, met daarnaast het postkantoor.

De woning daarnaast, is reeds ingericht als winkel (nog zonder reclame) Vervolgens zien wij hotel Van der Hoff met speeltuin; het Nutsgebouw en de verdere bebouwing aan de Nieuwburen. De twee dames dragen nog oorijzers.

6452826280c94a32bad30f6f1a1fa41d.jpg

Gymnastiekvereniging DOS

Evert de Vries vertelde: Dit is de Nieuwburen van rond de eeuwwisseling. Op de rechterkant is een klein stukje te zien van ons huis, waar toen Veenstra in motoren en rijwielen handelde. Daarnaast de beide panden die later de manufacturenzaak van Van Schoot vormden, door Dijkstra als schoenenwinkel werden gebruikt en zo'n dertig jaar geleden door nieuwbouw werden vervangen.

In het linker pand was toen de manufacturenzaak al gevestigd. Siebe de Schoot woonde er toen, dat is dus de overgrootvader van Henk die later in het bedrijf in Marknesse zat. De beide huizen die dan volgen hebben indertijd ruimte moeten maken voor het nieuwe postkantoor. Naar ik meen was het grote huis in het bezit van de familie Sleeswijk. De grond waarop de Centrale Bakkerij in 1920 werd gebouwd, was een deel van de tuin die bij dit huis hoorde.

Prijs van het hele stuk grond f 1000,-. Het zonnescherm dat vooruit steekt is van het pand waar Jannes Bruinsma, als laatste een kaaswinkel heeft gehad. Naast hotel van der Hoff is het Nutsgebouw zichtbaar en daarnaast de gevels van het huis waar de familie Visser hebben gewoond, nu een onderdeel van de apotheek en het huis waar Fedde van Dijk, zijn kapperszaak had. Die gevel is met de nieuwbouw van Witteveen verloren gegaan. (zie onderstaande twee afdrukken)

Dan volgt het doktershuis. Daarvan zien we met genoegen hoe dit door de familie De Boer stukje voor stukje wordt vernieuwd en gerestaureerd. Een geluk dat dit, behouden is gebleven. Als laatste is de Gereformeerde kerk zichtbaar met de consistorie.