Home » Lemmer » Afbeeldingen: Straten - Strand » Markt - Burg. Krijgerplein

Markt - Burg. Krijgerplein

44312802c3e9401b85acb821aa301e8f.jpg

Afdruk uit 1886. Op de voorgrond is de doorvaart van de Oudesluis naar de Buitenhaven te zien. 

Geheel rechts nog gedeeltelijk zichtbaar het restaurant van toen destijds de heer Cor Schaaf. De walbeschoeiing in het midden van de foto, vormt het uiteinde van de toenmalige buitenhaven. Daar lag ook de boot naar Amsterdam (toentertijd een zeilschip) Alle woningen met uitzondering 't Hoekje op de foto zijn afgebroken in verband met het doorgraven van de verbinding haven -de Rien (richting Tjeukemeer) De foto is genomen vanaf de Schulpen.

Logement en Stalling biljart Rottiné, en op het bord links staat; Binderij en Landmeter.

Foto van René Berg: Ook de huisjes op de Markt, met o.a. een boekdrukkerij en een herberg met stalling, zijn niet meer terug te vinden. Deze panden moesten wijken voor het ombuigen van de Rien. Dankzij die verandering hoefden de schepen nog maar door één brug om de Binnenhaven in te varen, in plaats van via twee bruggen, een sluis en nog een brug. De Zeesluis werd in dat jaar ook verplaatst naar de plaats waar nu nog de Lemstersluis ligt.

Foto van: Friesland begin vorige eeuw in kleur

Foto van: Friesland begin vorige eeuw in kleur

Dit is een overzicht van Lemmer rond 1900-1910. Ook hier valt de landelijke sfeer van het dorp op, het is klein met veel bomen en weilanden. De boeren wilde in die tijd hun land niet afstaan ten gunste van een uitbreiding van het dorp. Vandaar dat er dus in sommige buurten heel veel kleine huisjes stonden, zoals in het Achterom, waar nu de parkeerplaats is.

Wat was Lemmer toen nog een stuk mooier, doorsneden door het water en met de bruggen. De silhouetten van de torens steken als trouwe wachters hoog boven het dorp uit. De bomen staan volop in het blad. Op straat is het erg rustig. Geheel rechts zien we een stukje van het postkantoor, dan het gemeentehuis en de slagerij toen waarschijnlijk nog van De Jong. Verder volgen de hoedenwinkel en de stoffeerderij van Jelte de Jong, die tevens brugwachter was. Dat huis telde toen twee verdiepingen, later is er een stuk opgezet, want het telt nu drie verdiepingen. Daarnaast zien we de sigarenzaak, toen zal Kokje daar wel gewoond hebben. Het huis daarnaast is nog geen winkel, het zal toen wel bewoond zijn geweest door de familie Brandenburg. Aan de hand daarvan wordt er verondersteld dat de foto omstreeks 1900 is gemaakt.

Omschrijving Johannes de Vries: Een opname van het centrum van Lemmer. Vanaf Nieuwburen of Vissersburen een gezicht op Prinsessekade en Schulpen. Met de Truitjezijlbrug als middelpunt. Op de brug veel mensen. Zij wisten zeker dat er gefotografeerd werd, op een foto uit die tijd zie je vaak dat er een groep mensen staan die van de gelegenheid gebruik maken om zich te laten vereeuwigen. Helemaal links zien we een logement op de Markt. Dat zal waarschijnlijk Oosten geweest zijn. Het hoge bouwsel daarnaast kan het torentje van het tramstation zijn. Dan het huis waar de zusters Katsma, nichten van mijn grootvader, woonden.

Op die plaats staat nu het huis waar tot voor kort Judith Schirm woonde. Dan het huis waar ik kapper Booms gekend heb. Al jarenlang bezit van de familie Schirm waar Douwe en Pietie Schirm, nu in de nieuwbouw wonen. In het huis daarnaast heeft bakker Hofman na verkoop van zijn bakkerij in de Schans gewoond. Dan het gebouw waar de kledingzaak in 1813 van start is gegaan. Vervolgens twee geveltjes. Het linker daarvan moet een slagerij geweest zijn. Die is in de tijd dat mijn overgrootmoeder de zaak dreef aangekocht. Mijn grootvader kon nog precies vertellen hoe de aankoop was gegaan. In het volgende huis woonde als laatste Sipke de Jong. Het hoge huis, nu Eerdmans, was indertijd de dienstwoning van het hoofd van de school. Het gebouwtje dat dit huis gedeeltelijk afdekt is het brugwachter hokje dat toen tussen de beide bruggen stond. In het volgende gebouw was de Friesche Bank gevestigd, die later opging in de Amsterdamse Bank. Aan het eind van de rij is de helft van de Wildeman nog te zien".

Detailfoto van bovenstaande

En toen was er een heel pand gekomen

Deze foto werd vroeger de zogenaamde bakkershoek genoemd. Hier zien we de hele bebouwing die heeft moeten wijken voor het gemeentekantoor. Links zien we de comestibleswinkel van Babois, (kruidenierswinkel) Klaasje de Vries, zuster van de alom bekende Evert de Vries, was hier dienstbode. Daarnaast de bakkerij van Haveman. De gevel van Havenman zijn pand, werd in 1940 vernieuwd en de winkel naar de rechterkant overgebracht. 

Drie detailfoto's van bovenstaande

Zie boven middelste foto

Wat een prachtige gevel van de vleeshouwer, de winkel daarnaast kan ik alleen lezen dat hij ook klompen verkocht.

Aan de andere kant van de ingang naar het Achterom, zien we de winkel van Haaije Schotsman met daarnaast de klompenwinkel van Boonstra en op het hoekje de winkel en woning van Bernard Bijlhout. Bijlhout en zijn zoon Wienke konden mooi spelen en zingen, vooral het versje over het parochiehuis. "Je zult het beleven, dan moet je wat geven; wie niets wil geven die blijft maar liever thuis, want wij sparen voor een nieuw parochiehuis". Er stonden altijd veel mensen onder de ramen te luisteren. Toen Haaije Schotsman, de school verliet werd hij aangenomen bij een drukkerij in Lemmer. Toen hij daar een paar weken aan het werk was, kwam hij op een keer thuis en vertelde dat hij ontslag had genomen. "Want ik wil niet langer tussen vier muren zitten". Hij huurde een kar, kocht op krediet sigaren en sigaretten en stond 's zaterdags met zijn handel bij de brug. Bij zijn moeder in de kamer werd een tafeltje met wat snoep neergezet, voor de verkoop aan schoolkinderen tegen halve en soms hele centen. Het ging goed, langzaam breidde de zaak zich uit. In alle soorten handel zag hij licht en zo boerde hij mooi voorruit.

Zoals het meestal met jonge mensen gaat kreeg hij verkering en trouwde met Hendrikje Rippen. Zij kwamen in het middelste huis op de foto. Alles liep geweldig en het huis werd te klein. Toen werd bij de brug een groot huis gekocht waarin de familie Brandenburg had gewoond. In het Achterom kregen ze een magazijn omdat er voor de steeds groeiende omzet veel voorraad achter de hand moest zijn. Dat pakhuis was in het gebouw, dat ook later werd gebruikt in de jaren '40-'45 als distributiekantoor. Uit het huwelijk van Schotsman werden vier kinderen geboren, twee jongens en twee meisjes, Kerst en Ieke en de twee meisjes Jantje en Minke. De kinderen werden groter, gingen weg om te leren en tenslotte vertrok de gehele familie naar Leeuwarden. In de winkel kwam Noppert, ook een echte koopman, die daar jaren zijn brood heeft verdiend.

1913.

1921.

1948.

Familie A. Noppert.

Detailfoto van bovenstaande

Lemmer 1900: V.l.n.r slagerij Koning, bloemisterij Keuning, tapijtwinkel Jelte de Jong (tevens brugwachter) sigarenwinkel P. Zwart. Opvallend veel mensen op straat, het maken van foto's was toen nog een unieke gebeurtenis.

Toen in 1932 een door de Gebr. De Boer gebouwd schip te lang was om de 'bocht te kunnen nemen', werd de bocht wijder gemaakt, een werk dat door de plaatselijke aannemer Hidde Visser Wzn. werd uitgevoerd.

d34b82be76ad4fdd86945713756e09a7.jpg

Hier wordt gewerkt aan het verbreden van de Lemster Rien. Doordat de schepen langzamerhand groter werden begon het voor sommigen moeilijk te worden deze bocht te nemen. Vandaar deze werkzaamheden. In het eerste huis links, waar hoeden in de etalage zichtbaar zijn, woonden de dames Janke en Fimke v.d. Bijl, zij hadden daar een dames hoedenzaak.

In de slagerij daarnaast woonde Andries Koning met vrouw en kinderen. De slagerij werd later voortgezet door zijn zoon Jan. Diens kinderen zochten hun toekomst weer in een andere richting en zo werd de slagerij overgedaan aan R. Sjoukes. Verder zien we ook hier weer een gedeelte van het gemeentehuis. Nu het nieuwe gemeentekantoor er is gekomen werd het gemeentehuis langzaam gerestaureerd en ingericht voor trouw en vergaderzaal, terwijl ook de VVV en oudheidkamer er hun onderdak hadden gevonden.

In een gedeelte van de ruimte van de Oudheidkamer, 'De vroegere Waag', heeft het bestuur van de transportarbeiderbond Jacob Visser en Thomas Tijsseling, wel zitting gehad. Daar konden de leden van de bond, als ze werkloos waren, zich twee keer daags melden. Zij kregen per jaar hoogstens zes weken steun, zij ontvingen drie gulden per dag. Wie geen lid was kreeg niets. Op de foto is een stukje van de Nieuwburen zichtbaar. Op de hoek met de Vissersburen zien we de likeurstokerij en drankwinkel van de Fa. Wed. G. L. Visser, waar later de Friesland Bank zijn onderkomen vond.

In de bakkerswinkel ernaast, woonde toen de familie Schirm, die opgevolgd werd door schoonzoon Evert de Vries. Daarnaast zien we de manufacturenzaak van H. S. van Schoot, later de schoenenzaak van Dijkstra, opgevolgd door de de volgende generatie Dijkstra. Het werd toen met de grond gelijk gemaakt en modern herbouwd. Een gedeelte van het postkantoor is nog te zien, nog compleet met torentje.