2011

Een foto van de Nieuwedijk met de bebouwing zoals we daar jarenlang gekend hebben. Links zien we een wit huis waar Cobus Beljon zijn groentewinkel had. In één van de volgende twee huizen heb ik de families van timmerman Koenraad v.d.Wal gekend en van onderwijzer Van der Loon. Dan de steeg waarachter Age Faber zijn boerenbedrijf had en die hier ook woonde.

Aan het volgende huis hangt een bordje met 'Kapper' van Otto de Wreede. Een huiskamerbedrijf dus. Rechts de zijkant van Andringastate, het deel waarin Berend v.d. Meer zijn winkel en grossierderij had. Verderop pakhuis/werkplaats van distilleerderij Visser, de nieuwbouwwoning van Feike Douma en met het hoge dak kruidenierswinkel Hogeterp.


Van Paul Wierdsma kreeg ik foto’s in bruikleen. Hierbij een opname vanaf de Vluchthaven, genomen vanaf de Westdam . Een flink deel van de vissersvloot aan de wal met netten aan de mast om te drogen. Op de achtergrond woning en hang van De Rook, de Katholieke kerk en de visafslag. Aan de overkant is ook wat bebouwing te zien dat er op wijst dat de Noordoostpolder al is aangelegd.


Van Minie Loen – Toering kreeg ik weer een aantal foto’s. Deze week hiervan de eerste. Het is een opname uit de mobilisatiejaren 1914 – 1918. Alles wat ervan bekend is, is dat de man die plat op de stoep zit pake Arend Toering is. De plaats waar de foto genomen is wordt niet aangegeven, het zou overal kunnen zijn. De mannen dragen verschillende uniformen. De beide met de mooie petten op zullen wel hoger geplaatsten zijn, hoewel het niet logisch is dat meerderen in die tijd zo met gewone soldaten aan tafel zouden zitten


Van Tjalling Halbertsma uit Oosterzee kreeg ik een artikeltje van de website van Tresoar uit februari 1911. Een foto van een aantal vissersschepen in de Vluchthaven. Het bijschrift luidt: ’Zaterdag had een groot gedeelte van de vissersvloot in de Lemsterhaven de vlag halfstok. Het bleek ons dat dit een demonstratie was tegen de burgervader die op die dag juist een jaar in functie was en zich ongunstig moet hebben uitgelaten over het te groot gebruik van sterke drank door de vissers.’

De vlaggen zijn helaas niet te zien, tegenwoordig zou de opname anders gemaakt zijn. Ik denk dat het om burgemeester Callenbach ging. Deze schijnt niet erg gezien te zijn geweest. Jaren later zei mijn grootvader nog: ‘Hij werd met een muziekkorps binnengehaald maar ze wilden hem er wel met drie korpsen weer uit brengen.’ Waarop steevast volgde: ‘Hij heeft toch wat goeds gedaan, hij heeft ons getrouwd.’ Dat was in 1912.


Een foto uit de serie die Mini Loen – Toering mij stuurde. Vijf mei 1950 een groep van een optocht op de Schulpen. Dat is dus een vijfjarig bevrijdingsfeest geweest. Mensen die iets met visserij of reddingswerk wilden uitbeelden, zij staan tenminste bij een boot.

Onderaan zien we Jan Vleer, Jan Poepjes (Pluut), Steven Visser (LE74) Willem Toering en een onbekende. Boven v.l.n.r. Albert R. Visser, onbekend, Obbe Poepjes, Wiep Visser (LE 12) en Marten Zeldenthuis.

Op de achtergrond het huis dat indertijd dienstwoning van het hoofd van de openbare school was en waar later de Amsterdamse Bank nieuw gebouwd heeft. Het Nederlandse wapen boven de steegdeur geeft de plaats aan waar je naar het achter gelegen belastingkantoor ging.

Daarnaast de woning van Sipke de Jong, later opgegaan in de nieuwbouw van Schirm Kleding. Daarvan zien we hier een deel van het oude gebouw.


urgemeester Stellingwerf stuurde mij deze week een mooie opname van de intocht van één van zijn voorgangers, Leendert Brouwer. Die had ik willen plaatsen maar op dit moment kan ik niet bij de mail komen. Gelukkig heb ik nog wat voorraad van foto’s die Mienie Loen – Toering gestuurd heeft. Daarvan koos ik een foto waar achter op staat ‘het bestuur der tentoonstelling’. Wat er tentoongesteld wordt staat er niet bij maar gezien de achtergrond zou het wel schilderwerk kunnen zijn. Waar de opname gemaakt is is ook niet duidelijk. Wel de namen van de bestuursleden. Dat zijn v.l.n.r. boven: meester Numan, Gelsema, Klein – Onsterk, Hooiring en Libbe Boersma. Onder: Wiebe Schokker,Sjoeke van Veen en Lieuwe Meijer


Van burgemeester Stellingwerf kreeg ik deze foto van de intocht van burgemeester Brouwer in 1958.

In de dagen voor Sinterklaas was burgemeester Krijger verongelukt. Een schok ging door Lemsterland. Feestelijkheden zoals onze jaarlijkse sjoelavonden in de bakkerij werden afgelast. Maar onze gemeente moest verder en dus werd er een opvolger voor Krijger benoemd.

Dat zal toen minder democratisch gegaan zijn dan we nu gewoon zijn, het was toen nog een benoeming door de Kroon. Dan was het afwachten wie er boven een gemeente geparachuteerd zal worden. In mei 1958 wisten we het: het werd Leendert Brouwer. Iemand uit de zakenwereld die ook in het buitenland werkzaam was geweest. Het was een hele gebeurtenis toen Brouwer zijn intrede maakte. Met reddingboot Hilda werd bij Lemmer binnengevaren. We zien hem hier aan boord als derde van links van de mannen achterop. Aan boord staat een trapje en verderop, ongeveer waar nu It Fiskersmantsje staat, ligt een loopplank klaar die daar het gezelschap een gemakkelijke landing garandeert.

Heel Lemmer is uitgelopen om niets van dit schouwspel te missen. Een groot verschil bij de eenvoudige manier waarop Stellingwerf enkele jaren geleden werd binnengehaald. Wel eerst een boottochtje maar daarna een buitengewone Raadsvergadering in De Hege Fonnen, gevolgd door een receptie. We doen de zaken nu eenmaal anders dan een halve eeuw geleden.

Brouwer was een echte volksman en uit het zakenleven gewoon om beslissingen te nemen. Hij maakte het de ambtenaren soms moeilijk door mensen te veel te beloven. Hij was medeoprichter van onze buurtvereniging. Van zijn plan om die uit te bouwen tot een Oranjevereniging is nooit wat terecht gekomen.


Een foto bij uit de serie die ik van Minie Loen – Toering mag gebruiken. Een opname van een dozijn militairen, 26 november 1911 door M. v.d. Goot uit Amersfoort verzonden aan Kuipers aan de Vissersburen in Lemmer. De foto is bij een groot gebouw, waarschijnlijk dus een kazerne, gemaakt. De mannen dragen kleding van een lichte kleur.

Het zou een soort uitgaanstenue kunnen zijn. De twee mannen aan de linkerkant zullen wel een officier en een onderofficier zijn. Zij dragen afwijkende kleding en de tweede heeft een hoge pet op wat dus ook wel wat met zijn rang te maken zal hebben. De derde van links is Arend Toering, Minie haar pake. Deze foto is dus bijna een eeuw oud.

Als ik dan terugkijk besef ik dat mijn diensttijd ondertussen ook al 58 jaar achter de rug is. Twintig maanden en drie keer een herhaling van een maand. Een tijd die je met tegenzin hebt vol gemaakt maar als ik er aan terugdenk was het toch geen slechte tijd. In de tijd dat ik in Den Haag was was ik lid van de Fryske Krite daar. Films heb ik nooit zo veel gezien als in die tijd.


Van Minie Loen – Toering kreeg ik deze foto toegestuurd van een groepje leden van een jongelingsvereniging op een uitstapje. Er staat niet bij waar het is, maar als ik op Appelscha gok zal ik er niet ver naast zitten. Maar het kan net zo goed ergens anders zijn. De jongen achteraan met bril, de meest linkse van de drie, is Willem Toering. Links vooraan zien we Jelle Toering Misschien zijn er onder de lezers mensen die er meer van herkennen.

Naar aanleiding van de foto van vorige week kreeg ik een telefoontje van Gerda Brouwer. Haar vader, Henny Brouwer, staat hier op, helemaal links in de hoek. Naast hem Rinze v.d. Veen. Voor Henny is Gerard Vlig? en daarvoor Anne Brouwer.


Nu een foto van de vissersfamilie Toering. Op hun botter zien we hier in het midden pake Arend Toering met links van hem Willem Toering en rechts Jelle Toering. De dijk op de achtergrond zal die van de Noord Oost Polder wel zijn. Blijkbaar moet het vistuig uitgezet worden, aan de linkerkant liggen fuiken en andere netten.


Deze keer een foto van waarschijnlijk een tweede en een derde klas van de openbare ULO school. Deze foto is genomen in het gymnastieklokaal aan de Kortestreek, bij de ramen aan de voorkant. Minie Loen – Toering weet de meeste namen te vermelden.

Op de achterste rij v.l.n.r. Sieger v.d. Lende, Echten, Jantje Kingma, Tjitske Schokker, Richtje Hoekstra, Elly Hooiring, Tette de Vries.

Tweede rij Hielke Dolstra, onbekend uit Oosterzee, Hinke Feenstra, Alie Gaasbeek, Bertus de Haan, Marten Haagsma, Roelof Schokker.

Derde rij onbekende uit Oosterzee, Ate de Haan, Jo Koole, Tinie Westerbeek, Joukje de Wreede, Hennie Jager, Joop Jongsma, Riekele Visser. Vierde rij Dirk v.d. Pal, Oosterzee, Jo de Jong, Jopie Meijer, en een onbekende uit Oosterzee.


Een opname van waarschijnlijk een jongelingsvereniging op een reisje naar Oranjewoud. Ook deze foto is afkomstig van Minie Loen Toering. De meeste namen zijn bekend.

Achter staande zijn dat v.l.n.r. Van Dijk, De Boer, onbekend, Hennie Brouwer, Van Brug, onbekend, Bouwe de Vries. (De jongen naast Bouwe de Vries, blijkt Auke Kok te zijn zoals mij door mevrouw Bles uit Scherpenzeel gemeld werd).

Zittend Pieter Hak, Geert Pietersma, De Roos, Jouke v.d. Laan, Minne Brouwer, Dominee De Bruin, Jan v.d. Gaast, Van der Neut.

Liggend Hak, Willem Toering, Hak, Van Dijk, Hielke Frankema, Sjoerd v.d. Veen, Diederik Frankema.


Een foto uit de voetballerij, afkomstig uit de nalatenschap van Wieger Schotanus. Een elftal van Lemmer op sportpark Lemstervaart. Hier zien we v.l.n.r. Henny Beljon, Bram de Jong, Klaas Hepkema, Kees Bergsma, Jelte Kooiman, onbekend, Lageveen, Bernhard Beljon, Jan v.d. Wolf, Uilke de Jong, W. Scheffer, Eli Sonsma, Johannes Nijholt en Roelof Gebben.


Een foto van Mienie Loen–Toering. Het betreft groep II van de Christelijke school. Mienie vermeldt maar drie namen uit de familie Toering:1 is Willem Toering, 2 is Jelle Toering en drie is Maaike of Albertje Toering.


image027-3.jpg

Bijgaande foto zijn drie jongetjes bij een schutting, waarschijnlijk aan de achterkant van de Vissersburen. De knapen zijn hier omstreeks tien jaar en de foto is zo’n vijftig jaar geleden genomen. Links: Jopie van Harm de Vries; midden Roelof Kingma, tegenwoordig Raadslid voor de PvdA en rechts Rinze Visser, zoon van Andries van LE 64.  

Maandagavond de laatste vergadering van Raad en commissie voor de vakantie of zoals dan wel gezegd wordt, het zomerreces. Na afloop werd er nog afgesproken om de volgende middag nog even in de Raadszaal bijeen te komen voor de afsluiting van het vergaderseizoen.

Dit was niet de echte reden; er was besloten om Rinze Visser, de erepenning van de Gemeente Lemsterland uit te reiken. Die afsluiting was alleen maar een lokkertje om Rinze naar het Gemeentehuis te krijgen.

Het leek mij dat de verwondering van Rinze dinsdagmiddag echt was. Toen ik in 1998 tot lid van de Orde van Oranje Nassau was ik vooraf op de hoogte; men wilde mijn vader uitnodigen maar kon hem alleen via mij bereiken. Dan is de verrassing toch een beetje weg.

Een toespraakje van burgemeester Stellingwerf, de uitreiking een kort woordje van Roel Kingma en een dankwoord van Rinze. Daarna hebben we nog een poosje gezellig met elkaar zitten kletsen. Als jongetje had Rinze al het sociale gevoel dat hij later altijd heeft uitgedragen. In de schoolvakantie werkte hij als vakantiehulp bij ons in de bakkerij.

Hij weet nog precies de nummers van de karren waarmee hij het brood naar de verschillende bakkers moest brengen.‘s Zaterdagmorgens bracht ik de loonzakjes voor het personeel rond. Ook voor Rinze. Hij kwam tot de ontdekking dat hij wat meer verdiend had dan onze vaste krachten. Misschien een paar gulden, maar toch. Onmiddellijk was hij bij mij op kantoor om op het onbillijke van dit verschil te wijzen en hoger loon voor de anderen te vragen.

lemmer20025.jpg

Het NCPN-raadslid in de Friese Meren, Rinze Visser, is één van de langst zittende raadsleden van Nederland. Hij is onafgebroken lid van de gemeenteraad sinds 1970, opeenvolgend voor de CPN, het VCN en de NCPN. In 2011 ontving hij bij zijn 40-jaar raadslidmaatschap de erepenning van de gemeente Lemsterland.

 

 

Rinze Visser krijgt erepenning uit handen van burgemeester Dick Stellingwerf (Foto Manifest).

www.ncpn.nl


Volgens sommigen staat het lelijkste gebouw van Lemmer op de hoek van Nieuwburen en Lijnbaan, het Koopcentrum. Hierbij een foto uit de tijd toen hier afbraak plaatsvond. De oude zuivelfabriek en de woning daarachter zijn al verdwenen. We zien hier het winkeltje van Willem Verbeek, of eigenlijk van zijn vrouw want Verbeek zelf was schilder en geregeld met een paar familieleden bezig het aanzien van Lemmer te verfraaien. Verder zien we op de achtergrond het dak van de vroegere zeepziederij met een mozaïek in de pannen.


Een opname van de Kortestreek. School en muziektent. Die school is die we gekend hebben als ULO school. Hier moet het de lagere school geweest zijn. Het middelste stuk, de ingang, is nog niet verbouwd. Later was het een portiek met twee dubbele deuren. In de stenen erboven stond een jaartal, ik meen 1920, in ieder geval begin twintiger jaren. Dat sluit ook wel aan met de bouw van de Openbare Lagere School die een paar jaar geleden afgebroken is. De linkerhelft was in gebruik als gymnastieklokaal.

De volgende bestemming van deze plek was Dorpshuis De Helling. De muziektent die er voor staat is eind jaren dertig afgebroken en vervangen door een tent aan het eind van de Kortestreek. Dat deze afgebroken is komt vooral door het vandalisme uit die tijd. Het pand waar de machines voor staan was de smederij van Van Putten. Daartussen was ook toen al de Schoolsteeg. Hier lijkt het alsof die er niet is maar dat is de vertekening op de foto doordat in de lengterichting van de straat gekiekt is.


Bij het opruimen kwam ik deze mooie opname tegen. De Rien nog open met drie schepen erin. Het eerste stuk van de Vissersburen en een stuk van de Weverswal. Er is veel veranderd. Het eerste stuk op de Vissersburen herkennen we nog in de bank, het achterste is vervangen door nieuwbouw.De drogisterij van Van der Wolf en het kruidenierswinkeltje van Verbeek hebben plaats gemaakt voor de kledingzaak van Yvonne, in het huis van schilder Verbeek kun je nu reizen boeken. Van de Weverswal is alleen de Katholieke kerk nog overeind gebleven.


Van Thomas Coehoorn kreeg ik bijgaande foto. Hij is gemaakt in Appelscha. De man rechts op de foto is de pake van Thomas naar wie hij genoemd is. Het zou een reisje van een vrouwenvereniging zijn maar het lijkt mij dat het eerder een meisjesvereniging zal zijn. De beide grotere dames zouden dan bestuursleden kunnen zijn die de meisjes begeleidden. Deze bus is heel wat anders dan wat er tegenwoordig rondrijdt. Verschillende meisjes zitten op het dak; dat wijst er op dat het een bus was met een trapje achterop zodat de chauffeur fietsen die de passagiers mee namen aan kon nemen en vastzetten. Voorop staat Lemmer – Bolsward, aan de zijkant Lemmer – Workum.


Op deze foto de muziektent die nog eerder voor de ULO school stond. Van de activiteiten daarop kan ik mij niet veel herinneren, daarvoor was ik nog te jong. Wel is mij duidelijk bijgebleven dat mijn vader daar winteravonden met zijn viskar stond. Nadat hij overdag in de buitendorpen had gevent probeerde hij bij de muziektent het restant te verkopen.


Op deze foto een mooi overzicht van de Binnenhaven en omgeving, genomen uit de richting van de toenmalige noodwoningen. Op links het huis van Laurens de Rook. Daarnaast woonde mevrouw Klaassens. Daarnaast woonden de dames Akke en Ida Katsma, nichten van mijn grootvader. Dat is in de familie gebleven, daar lieten neef Albert Schirm en zijn vrouw later een nieuwe woning bouwen. Daarnaast was kapper Booms. Dat was eigendom van oom Frederik Daar heeft achterneef Douwe nu een nieuwe woning met een hele mooie gevel. In het volgende huis rentenierde bakker Hofman. Van Andringastate zien we het gedeelte waarin later drogisterij Boonstra was. Het tabakswinkeltje van Propsma sluit dan de Schulpen af.

Van de Kortestreek zijn het dak van de ULO school en het Waterschapsgebouw zichtbaar. Van de Oudesluis is de zijkant van bakkerij Loen nog te zien met daarnaast Schotsman’s bazar en tabakswaren van Piet Zwart. Daarnaast zal toen stoffeerder Jelte de Jong gewoond hebben. Op de Emmakade een stukje van hotel Centrum en het kantoor van de Groningen Lemmer Stoomboot Mij. De winkel die dan volgt is van Woud die vleeswaren verkocht. In de oude boerderij had Jan Zwarthoed zijn visbedrijf. Het huis links daarvan zal zijn woonhuis geweest zijn. Voor het kantoor van de boten de steiger waaraan boten van de maatschappij konden aanleggen.


Van Thomas Coehoorn kreeg ik deze foto van de Vissersburen. We zien hier een paar van de panden die in de loop van de jaren afgebroken zijn. Daar vinden we nu winkels en het omstreeks 1935 voor Jan Steensma gebouwde pension It Heechhûs. De viskar is die van Andries Visser. Hij loopt er achter en er naast loopt Germ Bootsma, de vader van Thomas. Later had Andries ook een wagen zoals wij hadden uit de serie van een stuk of vijf die door de gebroeders Gort gebouwd waren.


Foto afkomstig van Mientje Loen – Toering. Het is een schippersklas uit de tijd dat die nog in de openbare ULO school was ondergebracht. Toen bestond er nog geen schippersinternaat, dat is van latere tijd. Het schoolgaan van schipperskinderen was ook nog niet zo goed geregeld. Mientje gaf er maar één naam bij: helemaal rechtsboven is Willem Toering. De onderwijzer links zou meester Schotanus kunnen zijn. Van hem hebben wij nog een paar uurtjes Friese les gehad.


Een foto van de stokers van het gemaal met hun gereedschap. Vlnr. Zijn dit Roel de Hey, Gerrit Rottiné (pake van PvdA-Raadslid Thomas Coehoorn), Jurjen Bootsma (Jút), Jaap Visser (fan Anne Ybel) en Berend Scholten (Fodde). Het aanzien van de oven doet mij sterk denken aan de eerste ovens die we in de Centrale Bakkerij hadden.


De oude bebouwing op de plaats waar later de uitbreiding van de Rabobank is gekomen. Ook zonder de aantekening achterop de foto is het duidelijk dat het hier net voor sloop en nieuwbouw is. Op links staat de timmerwinkel van Bosma al leeg, bij beide huizen ernaast zijn wat kleden voor de ramen gehangen maar ze staan duidelijk leeg.

Achteraf gezien was die timmerwinkel ook wel de moeite waard geweest om te restaureren. Met of zonder het er tegen aan gebouwde huis. Maar in die jaren zagen we de waarde ervan niet zo in, er was nog geen Stichting Dorpsbehoud of een gemeentelijke monumentenlijst. In de beide huizen hebben de families Meije en Johan Bosma gewoond. Ik ben er vaak in geweest door de politiek en het buurtwerk.


Karren en ventende bakkers zijn uit het straatbeeld verdwenen. Hier zien we nog een oude venter met een kar onderweg. Zover ik weet moet dit een v.d. Tuin zijn. Ik heb hem niet gekend. We hadden indertijd verschillende karren want ieder van de 12 bakkers nam zijn bussen en vormen mee maar ook de kar. Ik heb er nooit meer dan acht in gebruik gekend, de slechtsten stonden in een oude stal op het terrein van onze banketbakkerij.

TOP