2010

Een oude opname van de Vissersburen. De Rien is nog open. Het water is niet te hoog zodat we de walbeschoeiing goed kunnen zien.

Op links de drogisterij waar ik de familie Van der Wolf gekend heb. Dit zal in de tijd van Huite Hak zijn die daar ook een drogisterij had. Later was daar Jelle Koornstra met handwerkbenodigdheden gevestigd. Dit pand is, net als het volgende, gesloopt voor de nieuwbouw van Tuinstra.

Tegenwoordig is daar Ladyshop Yvonne ondergebracht. In dat afgebroken tweede huis woonde een Verbeek. Hij was schilder in het familiebedrijf, zijn vrouw had een kruidenierswinkeltje. Later woonde Romke de Jong er. Ook in het volgende huis woonde een schilder Verbeek met achter in de steeg de verfwinkel. Daar heeft Radio Lemsterland ook jarenlang onderdak gevonden. In de woning zelf is nu een reisbureau.

Daarnaast woonde de familie Kuperus, een schippersfamilie. Later was dit de woning van de familie Jelte Dijkstra die in het pand met zonnescherm een schoenenwinkel had. In het daarop volgende huis woonde het echtpaar Wijbenga. Na het overlijden van deze mensen werd het bij de schoenenzaak getrokken. Daar vinden we nu bakkerij Breimer.


Afgelopen week kreeg ik twee plakboeken in bruikleen. Hier een eerste foto daaruit. We zien hier It Wite Húske in 1973. Dit boerderijtje was een begrip in Lemmer. Een punt om naar toe te lopen, een punt waar gezwommen werd. Het stond ongeveer op de plaats waar nu de kantine van de camping staat.

Het gezin van Johannes Huitema woonde er. Later zijn zij naar Frankrijk vertrokken. Johannes was een zoon van Teake Huitema die een boerderij in de Schans had waar nu dokter Weber zijn praktijk heeft. Huitema pachtte het land tussen Nieuwburen, Vissersburen en Polderdijk. Ruwweg het stuk waar nu Suderigge en een deel van de Gerben Bootsmastraat staan.


Deze keer een foto van een gemeentelijke dienst die al lang opgeheven is: het stelsel met privaattonnen. Het lijkt mij dat de opname op de Lijnbaan gemaakt is. De tweede van links is één van de gebroeders Rottine, beter bekend als de Klutsen. De man met schootsvel in het midden is Tenk, de vader van Henk die een poosje bij ons in de bakkerij het magazijn verzorgd heeft.


Bladerend door het boek ‘Lemmer toen en nu’ van Agnes Post kwam ik deze oude foto van het Dok tegen. Volgens de tekst in het boek liggen deze schepen te wachten op reparatie op de helling van Nijdam die toen aan het eind van de Kortestreek was op de plaats waar nu een verkooppunt van vis en ijs is. Ik betwijfel of dat zo is, maar dat doet er niet toe.

Op de wal is in het linker gedeelte niet veel veranderd. Vanaf links zien we de woningen van nu Jan Scheffer, Antoon Beljon, familie Holwerda, fotograaf Sonsma en familie De Haan. Verderop wordt het wat moeilijker omdat die huizen wat achter de bomen verscholen zitten. In het water ligt een vissersschip met Sch van Schoterland en de LE 110 met opzij daarvan een praam met tonnetjes van de Gemeente. Verder naar rechts lijkt een grote woonark te zijn.


Een actiefoto uit de Tramhaven, maar niet meer van het doel waarvoor hij werd aangelegd. Hier is het vooral Steenkolenhandel Gosse Wierda die de haven in gebruik heeft. Links achter in de haven zien we de steiger waaraan de reddingsboot lag. Daarbij liggen een paar schuiten van Wierda. Op de voorgrond is een kraan bezig met het overslaan van kolen uit een schip naar een schuit.

Daarvoor ligt de Fimmie klaar om de schuit weg te slepen. De overkapping waarvoor de tramboten aanlegden is al verdwenen, op de wal staat wat materiaal dat ook met de overslag te maken kan hebben. Op het terrein van de tram staat een van de wagenloodsen die later bij de reinigingsdienst in gebruik was. Verder zien we de achterkant van de Nieuwedijk waar garage Coehoorn met bovenwoning bovenuit steekt.


Een foto van de Vluchthaven, gezien vanaf de Zeedijk. Over de dijk liep een weggetje naar het voetbalterrein van V.V. Lemmer. Hetzelfde weggetje ligt er nog, zij het aangepast aan de behoeften van deze tijd, nu daar enkele bungalows staan. Het is nog voor de drooglegging van de N.O.P.; links van de Oostdam is nog een stukje water te zien.

Op het weggetje staat een hek dat het vee moest beletten om het dorp in te lopen. Dat zal ongeveer op de plaats van de tegenwoordige minirotonde zijn. In de Vluchthaven is weinig te zien. Wel zien we in het midden de zijkant van de Spuisluis en helemaal rechts de smederij van Van der Wolf en de boerderij van Teake Huitema met op de achtergrond de Katholieke kerk.


Bij het opruimen van mijn papieren – waar ik nog lange tijd mee bezig kan zijn – kwam deze opname voor het licht. Vanaf de Vluchthaven genomen zien we het stuk gording dat richting sluis loopt. Er achter ligt een aakje verscholen waarvan ik wel de letters (LE) kan lezen maar niet het nummer. Het industrieterrein Buitengaats is er nog niet en de Westdam is nog ingericht als aanlegplaats voor de boten die op Amsterdam voeren. Het geheel is een fraai lijnenspel.


In het boekje “Focus op Lemmer” van Gerrit Kalfsvel en Gerrit de Vries vond ik bijgaande foto van het inkorten van de Oostdam bij de aanleg van de NOP. Dat vond men toen nodig om de ingang van de Werkhaven ruimer te maken. Op deze foto is het vuur al verplaatst naar de kop van het overblijvende deel van de dam. De kraan die we zien staan lijkt bezig te zijn met het weghalen van de stenen.


Donderdagmiddag gingen we met Raadsleden, collegeleden en fractiemedewerkers met de LE 50 naar het skûtsjesilen. Het werd een mooie middag op het water waarbij het weer meeviel. Aan het eind werd het zelfs nog zonnig. We konden de wedstrijd prachtig volgen alleen konden we niet erg enthousiast zijn over het verloop ervan. Dat geldt voor de hele serie wedstrijden. Deze week leverde wel enkele ontmoetingen op.

Bij de koffie Aaltje Feenstra en haar man, Anneke Duim, Wiesje Knol en Hielkje Coehoorn. Thuis kreeg ik bezoek van mijn nicht Metje en haar schoonzuster Akke. Donderdagmorgen kwamen Fimme Bootsma en Jan Beijering langs en Zaterdagmiddag had Metje gezelschap van haar zoon Jan, zijn vrouw Denise en hun drie kinderen.

Om nog even in de stemming te blijven nu dan een foto van onze aankomst met de LE 50 aan de Langestreek. We zien v.l.n.r. Alie Wesselius, ondergetekende, Anneke Koster op de rug gezien, Wim Koster, Gosse Bootsma, Elly en Haaije de Jong en op de wal Oppie Riedstra.


Tot nu toe heeft It Lemster Skûtsje nog niet veel succes gehad. Maar er zijn nog vijf wedstrijden te gaan, ze kunnen nog wat ophalen. Een kampioenschap zit er dit jaar niet meer in. Toch alle waardering voor iedereen die zich voor het skûtsje inspant. Als belangstellende kan ik mij er met een paar tientjes per jaar vanaf maken, anderen leveren een andersoortige bijdrage, zoals de mannen op bijgaande foto. In de loop van de tijd hebben velen het werk gedaan zoals deze onderhoudsploeg uit naar mijn schatting de zestiger jaren.


Een foto van de Zuiderzeewerken. Bij de aanleg van de Noordoostpolder vonden hier veel mensen werk mee. Het is helemaal niet zeker dat de hier afgebeelde mannen uit Lemmer of omgeving komen. Er werkten hier ook wel mensen uit plaatsen als Leerdam en Sliedrecht. Er waren velen bij die oud-Gereformeerd waren. Als zij hier een Zondag overbleven kwamen er wel van op bezoek bij mijn overgrootmoeder die achter de kerk op het Turfland woonde.

Op het dek van dit schip liggen steenklompen die waarschijnlijk gebruikt werden om de op de Werkhaven gevlochten zinkstukken naar de bodem te brengen. Alles moest, zoals hier te zien is, met de kruiwagen op zijn plaats gebracht worden. Geen licht werk.


Maar een enkele keer komen we een foto tegen van de binnenkant van een hang. Deze keer heb ik er een van de hang van Siemen Scheffer. Hier zijn o.a. in actie Theunis Bootsma en Leeuwke Bootsma. Zij zijn haring aan het opspeten. Daar zijn twee man mee bezig, de derde brengt de speten weg om in de rook gehangen te worden. Het lijkt niet zo’n opwekkende omgeving om in te werken, aan de andere kant is er een behoorlijke lichtinval


Deze keer een foto van een groep mannen op de gording aan de Vluchthaven. We zien hier o.a. Sake Bootsma en Kleis Visser. De man met de witte kiel is Jan Visser. Verder Siemen Zeldenthuis en rechts Jelle Toering. Vooraan Pieter Bootsma, Marten Visser, Leeuwke Bootsma, Jaap Visser en Gauke Bootsma (van de Oompjes). Het hondje dat er naast zit is in Follega op een ellendige manier om het leven gebracht.


Van Leeuwke Bootsma, kreeg ik ook deze foto van enkele personeelsleden van de Houtmolen. Geheel links staat hier Imke van Dijk. Wat had dat bedrijf een grote betekenis voor de werkgelegenheid in Lemmer. Het fluiten van de Houtmolen gaf voor veel Lemsters de tijd aan voor het middageten. Toen het bericht kwam dat de productie overgeplaatst werd naar Grou sloeg dat hier in als een bom. Nu staat het gebied van de Pôlle weer voor een nieuwe ontwikkeling. Afwachten hoe vlot dat verloopt, op dit moment zit er nog niet veel schot in.


Vandaag opnieuw een foto uit één van de rokerijen. Ik weet niet in welke; bij de vorige werd mij gezegd dat het bij Simon Scheffer was maar later werd verteld dat het bij De Blauw geweest moet zijn. De hier afgebeelde personen zijn Jacob, Lena, Leeuwke, Rienk en Maaike Kooiman. Lena zou mijn latere tante zijn.


De laatste tijd krijgt het gebied van Lijnbaan en Bantegastraat veel aandacht. Hierbij een foto van de oude bebouwing vanaf de Nieuwburen gezien. Hierop zijn niet te zien de oude boterfabriek en het huis dat daarachter stond, een paar meter achter de rooilijn. Op rechts vooraan het huis van Willem Verbeek. Schilder net als zijn broers en naar ik meen ook verzorger van begrafenissen. Zijn vrouw had een kruidenierswinkeltje.

Verderop was dan de smederij van Gort, schoenmakerij van Johannes Eilers, de bewaarschool en het winkeltje van Vogeltje waarvan ik de achternaam niet meer weet. Er tussen nog wat woningen. Op links stond ook een rijtje woningen waarvan enkele later in gebruik waren als pakhuis. Ook distilleerderij De Groene Kan en opslag van gemeentewerken vonden daar onderdak. Het volgende hogere gebouw is de drukkerij van Fa. Koopmans & Knol, later Zuid Friesland en nu Us Haven.


Van mevrouw J. Hepkema-Winia kreeg ik deze foto van leerlingen van de openbare lagere school. Met de meeste namen erbij, wat altijd erg prettig is.

Op de eerste rij boven staan Wiepie Visser, Jo de Vries, ?, Jurjen Verbeek, Ieke Coehoorn, Douwe Tijsseling en Iepie Kerkstra.

Tweede rij v.l.n.r. Maps Pen, meester V.d. Loon, Lize Winia, Siep Winia, Willie Gaal, Pietie Visser, Sientje Zwarthoed, ?, meester De Hoop, Coba Aukema.

Derde rij Lize de Jong, Jantje de Jong, Maaike Winia, Arendje Veenstra, Martha Veenstra, Hiltje Kerkstra, Aafje Kamminga, Jeltje de Jong, Albertje Vlig, Jet Winia, Antje v.d. Wal,

Vierde rij ?, Henk Winia, ?, … Tenk, Henk Tenk, Jan Aukema, Albert Kerkstra, Tiemen Hoogeveen en Folkert Kolk.


Deze week Lemmer vanuit de hoogte gezien. Een luchtfoto van het centrum van ons dorp. Links onder valt meteen het water van de Rien op met daarover de Truitjezijlbrug. Het oude brugwachtershokje tussen beide bruggen in. Op de Schulpen de sigarenwinkel van Pietje Propsma, de drogisterij van Boonstra en een klein hoekje van de bakkerswinkel van Hendrik de Haan. De panden aan de Oudesluis is weinig aan veranderd al is het gebruik behalve de viswinkel wel helemaal veranderd.

Aan de Markt, nu Burgemeester Krijgerplein, zien we op links de sigarenzaak van Piet Zwart. Met het tuintje in de diepte. Daarnaast stoffeerder Jelte de Jong die in het verleden ook nog brugwachter was. In het dubbele pand dat volgt heb ik links de hoedenzaak van gezusters Van der Bijl gekend, daarna Keuning met bloemen, een paar dames met textiel of handwerkspullen en nu juwelier Jaap v.d. Wal. De rechterhelft is al sinds meer dan mensenheugenis een slagerij.

Op de Nieuwburen is alleen het Gemeentehuis goed zichtbaar; aan onze kant alleen de daken en de zijgevel van het postkantoor. Tussendoor zijn de gevels van de huizen in de Dubbelstraat zichtbaar en verder de Hervormde kerk met de Tweelinghuisjes.


Een foto van het centrum van Lemmer. De N.H. kerk met één van de tweelinghuisjes. Ik twijfel er aan of dit nog in de tijd van de Wed. Van Slageren is of al van Dijken. De grotere ramen doen mij aan het laatste denken. De klok van de toren had in die tijd maar één wijzer die alleen de minuten aanwees; het uur moest je dan zelf ongeveer weten. Het kan ook andersom geweest zijn.


Eén van de grootste veranderingen in het centrum van Lemmer is wel het dempen van de Rien geweest. Een beslissing waarvan velen nu spijt hebben. Er zijn plannen gemaakt om de oude vaarweg weer open te krijgen maar die zullen wel nooit uitgevoerd worden. Als alles technisch en financieel geregeld kon worden dan bleef nog het vraagstuk over van de winkels en bedrijven die aan weerszijden ontstaan zijn.

Als eerste werd de bakkerswinkel van Pieter Frankema vergroot en gemoderniseerd. Ik herinner mij nog de woorden van wethouder Wiebe Poppe bij de opening: het zou het begin zijn van de nieuwe ontwikkeling van de Vissersburen. Poppe heeft gelijk gekregen. Als we daar nu langs lopen is er bijna niets meer van de oude bebouwing terug te vinden. Niet alleen van de kant van de vroegere Vissersburen maar ook de kant van de eerdere Weverswal heeft zich op dezelfde wijze ontwikkeld. Als het water terugkwam zouden er heel wat claims ingediend worden.

Op de foto is alles al behoorlijk volgespoten. Een prachtig speelterrein voor de jeugd. Op de rechterkant het blok woningen waarin o.a. het atelier van Molenberg gevestigd was. Op links een deel van de distilleerderij van Visser, de fotozaak van Hak, de woning van Romke de Jong. Na het huis van schilder Verbeek wordt het wat wazig met aan het eind het hoge dak van het huis van Jan Steensma en de fietsenzaak van Harm v.d. Wolf.


Van mevrouw Hepkema-Winia kreeg ik deze schoolfoto. Het is een opname van de Openbare Lagere School uit ±1937. De onderwijzer is Kiestra, onderwijzer van de hoogste klas. Donderdagmiddag kreeg ik bezoek van Trijntje Kuipers – Scholten. Zij kon mij alle namen van de kinderen vertellen.

Op de achterste rij zijn dat Pieter Schaper, Piet Winia, Wouter de Graaf, Jopie Bootsma, Hendrik Postma en Tjalling v.d. Loon.

Tweede rij: Jan Schippers, Roelofje de Graaf, Metje Visser, Gooitske Postma, Iege Bootsma, Jan de Vries, Manus Bootsma en Douwe Poepjes.

Op de derde rij: Thijs Kuipers, Fenna de Graaf, Tietje Poepjes, Corrie Postma, Jette Bootsma, Trijntje Scholten, Siepie Coehoorn, Dieuwke Kamminga, Roelofje de Hei, Tjalling Kuipers, Janke v.d. Singel, Andries Visser, Geertje Dijkstra en Annie Woudstra.

Vierde rij en zittend daarvoor: Geertje de Graaf, Jantje Visser, Jeltje Schaper, Maaike Winia, Sjoukje Bootsma, Johanna Scholten, Lies Winia, Jet Winia, Aafke Kamminga, Jelle Visser, Freerk Schippers, Kleis Schippers, Teida de Vries en Rieka Coehoorn.