2009

Vandaag de laatste foto uit de serie die Mienie Loen – Toering mij stuurde. Het is een opname van een groepje mensen in een speeltuin. Er staan niet veel namen bij.

Voor de tweede en derde rij worden de namen Bouwe de Vries (waarschijnlijk de veearts die later met de motor op de Straatweg verongelukte), Isa v.d. Neut, Dirk v.d. Neut, Van der Gaast? Genoemd.

Zittend Itty Frankema, dochter van Franke Frankema. Daarvoor Lex Loen. De foto leverde mij twee telefoontjes op. Eén uit Lemmer, het tweede uit Munnikenburen. Beide dames waren het niet met mij eens over de namen maar evenmin met elkaar. Eén ding waren zij het wel over eens: Bouwe de Vries was niet de veearts zoals ik veronderstelde maar de zoon van Marten Folkerts de Vries. Ook deze Bouwe mocht geen natuurlijke dood sterven. Hij was bij de doden die in de Bevrijdingsnacht in Lemmer vielen.

Verder kwamen de volgende namen boven drijven: Dirkje (Dukke) Loen, Franke Frankema, Wim van Renze Hoekstra, Piet v.d. Laan, Albert Deelstra, Metje v.d. Veen, Liesbeth Oosterdijk, Anna, Geertje en Grietje Kok, Minne van Jouke Brouwer, Hasseltje Hogeterp en Hendrik Drent.


Van Martzen Koopmans uit Heerenveen kreeg ik bijgaande foto toegestuurd. De Nieuwburen met rechts op de voorgrond ons huis. Het zal een opname uit de dertiger jaren zijn, gezien de vorige dakkapel, de goot met blokjes en de jaloezieën. Daarnaast de panden van Van Schoot, en het postkantoor.

Voorbij de steeg de tegenwoordige groentewinkel. Waarschijnlijk was daar toen de radio centrale gevestigd. Er staat geen reclame op de muur en dat was bij de vorige bewoner, Oosten, wel het geval. Ik meen dat er daartussen ook nog een veears gewoond heeft.

Op het eind van de Nieuwburen vallen vooral de bomen voor de pastorie (nu advocatenkantoor) op. Jammer dat het hier niet zichtbare deel van deze eens mooie straat zo in verval is geraakt. Er zijn plannen genoeg voor herstel. Nu de goede wil en het geld nog om dit aan te pakken. Ik hoop het nog mee te maken.


Vandaag een foto die uit de dertiger jaren moet komen. Aan het eind van de Schans staat nu nog altijd de vroegere hang van De Blauw. Later enkele jaren bakkerij met winkel van de Coöperatie Excelsior en als laatste in gebruik bij garage Weber. Nu al een paar jaar op nominatie om afgebroken te worden en vervangen door woningen.

Mijn vader en oom Jan werkten daar beide. Ik kan mij nog herinneren dat ik daar ’s middags met mijn moeder wel heen ging om vader thee te brengen. Dan was daar ook Hidde de Blauw, een aardige jongeman en zoon van eigenaar Seerp de Blauw. Hidde was in Delft afgestudeerd maar in de crisistijd van toen kreeg hij geen werk en dus was zijn weg ook bij zijn vader in de vis.

Hier poseren zij vlak bij de hang aan de overkant van de Schans. Links vader met een fles zure haring. Inhoud 20 stuks, dichtgemaakt met papier en een touwtje er om. Rechts oom Jan met een kistje bokking. Tussen hen in Hidde. Drie mensen die eigenlijk levenslang contacten hebben onderhouden. Oom Jan rookt een pijp, mijn vader een sigaret. Ik vond het vreemd dat Hidde hier niet rookt. Maar met een loep is te zien dat hij wel een sigaret heeft in de hand die hij op het schouder van mijn vader heeft. Op de achtergrond de timmerwinkel van Willem de Blauw.


Van Raadscollega Roel Kingma, kreeg ik de hierbij geplaatste foto. De deelnemers aan een reisje op 9 juli 1965. Dat zijn er heel wat, zo ongeveer vijftig. Velen ervan herken ik wel maar van de combinatie met de bijbehorende namen ben ik niet zeker genoeg om te vermelden.

Wel herken ik b.v. Anne de Jong van de buitendienst van Gemeentewerken, Van der Veen, werkzaam op het kantoor van die dienst en vrouw. Hendrik Kok van het Arbeidsbureau, Minke Schotsman en haar vriendin Margje Stienstra, Bartele Kortstra en vrouw Ytsje, Reitze Lemstra en zijn vrouw Akke.


Nu eens een foto van de viering van het 125-jarig bestaan van de Vereniging voor Christelijk Onderwijs voor Lemmer e.o. Het lijkt mij dat deze gemaakt is in de sporthal, voor en in de geopende deur van de bergruimte.

Van de zittende dames is de middelste Aaltje Koopmans, de rechtse Antje Wouda. Op de tweede rij staand en de eerste links zittend gezusters Van der Meer.

Daarnaast ? Kuipers, Dirkje (Dukke) Loen, Jantje Faber, Popkje Dijkman, Freerkje Bakker, Klara Visser, Grietje Zeilstra en twee onbekenden.

Staand op de bovenste rij derde van links Ynse de Jong, Thies Kuipers, Herre van Brug, Anne de Jong en zijn vrouw.


Jan de groot bracht mij deze foto van het welpenelftal van V.V. Lemmer. Op de achterste rij staan v.l.n.r. Meinze de Vries, Jan de Groot, Germ Bootsma, Andries Coehoorn, Auke Hartstra en Jelle Visser. Op de middelste rij Klaas Berkenpas, Jan Heeres en Rinze Visser. Op de voorste rij Jurjen de Vries, Wiep Feenstra en Gerrit Zeldenthuis.


’Lemmer – Storm op zee’ staat op deze foto. Het is de vraag of die vlag de lading dekt en of het toen al geen IJsselmeer was. Dan sluit het in ieder geval bij ons spraakgebruik aan. Voor ons blijft het altijd de zee. In beide gevallen kon en kan het er bij storm flink spoken.

Alleen moeten we nu een stuk verder zijn om het te kunnen zien. Dit is immers het gebied waar we nu het industrieterrein Buitengaats vinden. Met de industrieën en jachthavens. Dit was toch een stuk mooier maar zo is de ontwikkeling nu eenmaal.


Vorige week een stormachtige opname van de zeekant, deze keer gezicht op een heel rustige buitenhaven. Ik ben blij dat ik dit gebied zo nog gekend heb. Hier alles nog zoals het meer dan honderd jaar geleden aangelegd is. Het fraaie lijnenspel van de oude gording; de vuurtoren op zijn heuveltje; de dam waarop duidelijk te zien is dat de stenen naast het looppad aangesmeerd waren en verder naar beneden niet. Aan beide kanten nog de vrije zee en de Oostdam nog niet ingekort. Er is daar heel wat veranderd en niet ten goede. Maar het heeft bijgedragen aan de vooruitgang en de welvaart van ons dorp en over een aantal jaren is er niemand meer die het zo gekend heeft en er met weemoed aan terugdenkt.


Dit moet wel een heel oude opname van de Vluchthaven zijn. Je ziet hier zo vanaf de Oosthavendam naar de hangen en huizen in het Leeg. In de tijd van de inbraken waar ik over schreef kon je het zo al niet meer zien. Toen keek je vanaf de andere kant al tegen de gebouwen van de kunstmesthandel aan.

Op deze foto zijn ook de drie huizen tegenover de Katholieke kerk – de plaats waar nu weer gebouwd wordt nadat die grond jarenlang braak had gelegen – nog niet gebouwd. Vandaar dat hier ook nog zicht is op de zijkant van de Rooms – Katholieke kerk.


Op deze foto een stukje van de Langestreek. Op links een deel van de tegenwoordige makelaardij. Daar nog in gebruik als aardappelhandel van de familie Rippen. Dat gebouw is nog weinig aan veranderd. De huizen ernaast zijn verdwenen. Op deze foto zit ijzerhandel Koksma er nog in, naar ik meen in beide panden. De vrouw in de deur zal waarschijnlijk Grietje Koksma zijn.

Op deze plaats bouwde Reekers later zijn meubelzaak. Na diens vertrek kwam Oene Boonstra hierin met zijn uitgebreide handel. Daar kwam een eind aan door een grote brand die het bijna geheel verwoestte. Jarenlang lag het terrein braak en stond bij de Lemsters bekend als ‘It gat fan Oene’. Later is hier restaurant Les Pays Bas met bovenwoningen gebouwd.

Als we nu op deze foto zien hoeveel moois alleen op dit kleine hoekje van Lemmer al verloren is gegaan dan weten we dat het hoog tijd wordt dat er wat gebeurt om het weinige oude zo goed mogelijk te beschermen. Vooral het pand met het trapgeveltje is heel mooi. Op elke trede zit weer een versiering. Bij de onderste helft van de pui vraag ik mij af of die nog origineel is of dat die al gemoderniseerd is.


Het is nu duidelijk dat het kantoor van Zuid Friesland over een poosje dicht gaat. Dat kan, gezien de tegenwoordige mogelijkheden van werken op afstand. Maar er gaan heel wat directe banden verloren. Zoekend naar een foto voor deze week kwam ik deze tegen. Mijn vader heeft die al eens gepubliceerd. Met verschillende namen erbij. Het is een opname van de medewerkers van ‘Stoomdrukkerij Koopman en Knol, Lemmer’ Dit is een opname in hetzelfde gebouw waar nu het kantoor is, waarschijnlijk in de hoek van de balie. Daartussen ligt een heel stuk bedrijfsgeschiedenis.


Op bijgaande foto heb ik wel een half uur zitten staren. Het zal een opname uit de vijftiger jaren zijn. Hier is zoveel op te zien, geen beginnen aan om te beschrijven. Het is zo’n heldere opname dat alle kleinigheden te onderscheiden zijn. Tot elke struik aan de Westdam. Mijn keuze viel op deze foto om het stuk van het vrije uitzicht over de baai. Dit wordt bedreigd door de plannen om een windmolenpark langs de polderdijk aan te leggen. De bekende kraan van Veka Bijlsma is een mooi voorbeeld. Als we daar nog eens twee dergelijke hoogten bij op denken komen we in de buurt van de totale hoogte van de molens. Dat kunnen we toch echt niet hebben.


Deze keer een opname van de Zijlroede richting Dok. Op de linkerkant de huizen van het Turfland die toen nog stonden op het grasland waarover de huidige bewoners van het Turfland uitzicht op het water hebben. Het huis met de gebroken kap links vooraan is waarschijnlijk dat waaraan ik met strijkgeld schrijven was blijven hangen. Na een half jaar was ik het met winst weer kwijt. Verder is daar alles afgebroken behalve de panden van voorheen Gaastra en bakkerij Breimer. De rechterkant wordt helemaal beheerst door het ‘Vredespaleis’. De brug is nog niet onze tegenwoordige Flevobrug. Het is nog de oude draaibrug.

De brugwachter – in mijn herinnering Kolk – stond dan midden op de brug aan een hendel te draaien. Als de brug dan helemaal open was stond hij daar als het ware op een eilandje. Van wat er voorbij de brug is aan de Kortestreek is weinig te onderscheiden, alleen een paar hoge punten zijn te herkennen. Op de achtergrond de toren bij de Hervormde kerk en heel wazig die van de Gereformeerde kerk.


Een opname van de Straatweg. Een stuk waarlangs maandagavond de Stille Tocht weer zal gaan. Het ziet er haal anders uit dan tegenwoordig. Bomen aan beide kanten met daarachter een sloot. Geheel links zien we het hek van de eerste boer op die zijde. Daarachter de dichte begroeiing van het kerkhof. Achter de man die daar staat is het toegangshek van het kerkhof te zien.

De woningen verderop staan er nog niet en aan de overkant liggen over de sloot de weilanden nog. ‘ Voor woningbouw onverkoopbare grond, wie wil nu tegenover het kerkhof wonen?’ werd er dan gezegd. Het lijkt nu wel wat anders. Na de huishoudschool zijn er appartementen gebouwd en beslist niet de goedkoopste.


Vorige week schreef ik over het vergaan van de Simon Bolivar en de verweesde baby. (Toen er zonder waarschuwing getorpedeerd werd vielen er slachtoffers, ook op de neutrale schepen. Toen de Simon Bolivar in de grond werd geboord bleef er een verweesde baby achter. Hij werd bij de Burgerlijke Stand ingeschreven en genoemd naar het onfortuinlijke schip, Simon Bolivar. Vaak heb ik mij afgevraagd wat er van dat kind geworden is)

Van Roelie Spanjaard kreeg ik wat gegevens over die ramp en zelfs een foto van de baby. Het bijschrift luidde: De West-Indische baby die bij de ramp der Simon Bolivar zijn ouders verloor en door den heer en mevrouw Van der Nat-Peterson te Rotterdam werd geadopteerd, maakt het thans uitstekend. Simon wordt hier door zijn pleegmoeder op de aankleedtafel verzorgd.

1939


Een Engelse schilderes juffrouw Sylvia Goss, heeft twee overlevenden van de ramp van de Simon Bolivar vereeuwigd. Het schilderij zal geëxposeerd worden op een tentoonstelling die tot titel dragen zal "Zooals ik deze oorlog zie"

Bemanning: Simon Bolivar.

TOP