2007

Leeuwke Bootsma bracht mij deze foto van de LE 87 van ‘De Oompjes’ We zien hier links vooraan Jurjen Bootsma en rechts achter Gauke Bootsma. Daarachter, gebogen, staat Leo Bootsma die nog altijd in de vis zit, zij het dan nu als standplaatshouder in Lemmer Noord. Van hem is deze foto afkomstig. Op de achtergrond is de steven te zien van de LE 74 van gebr. Steven en Frans Visser.


Uit Bolsward kwam bij de redactie de hierbij afgedrukte foto binnen. Het zijn twee Joodse kooplui met een kar vol textiel. Vijf vrouwen er omheen. Volgens mij is het een opname uit de Tuinstraat. Ik heb al eens een paar mensen gevraagd of zij er iemand van herkennen. Dat heeft tot nu toe niets opgeleverd. Geen wonder, het is een foto van vele jaren geleden.  

Van de vrouwen zien we drie op de rug. Van de twee die we aan de voorkant zien heeft de rechter het hoofd voorover en de linker is heel onduidelijk. Daar hebben we dus ook niet veel aan. Maar misschien zijn er onder onze lezers mensen die iemand herkennen. Ik houd mij aanbevolen.


Bij de foto’s die van Johan en Mientje Loen mij vorige week brachten was ook een heel mooie opname van Jan Bergsma. Bergsma had een groot gezin.

Zij woonden in een heel klein huisje achter de Centrale Bakkerij, bereikbaar door een steeg naast de bakkerij van Pieter Koopmans. Voor een groot gezin was er heel wat nodig en dus werd elke mogelijkheid om wat bij te verdienen aangegrepen. Zo ook het omroepen van boodschappen door heel Lemmer.

We zien hem hier in zijn werk als dorpsomroeper in Het Leeg. In zijn karakteristieke houding: linkervoet op de grond, rechter op de trapper. In de rechterhand het bekken en het briefje waar de boodschap van gelezen werd. In de linkerhand het stokje waarmee op het bekken geslagen werd om de aandacht te trekken.

Deze foto is gemaakt in de zeilweek van 1945, van 9 tot 16 augustus. De boodschap die wereldkundig werd gemaakt was dat er turf gehaald kon worden op een bepaalde brandstofbon. Hij was ook degene die met Sint Nicolaas onze sjoelavonden bekend maakte. In de contacten die ik met hem had heb ik hem leren kennen als een sociaal voelend en verstandig mens.


Een foto die Johan Loen en Mientje Toering mij brachten. De foto is afkomstig van Mientje’s moeder. De namen staan er keurig achter op, maar jammer genoeg geen jaartal of gelegenheid waarbij hij genomen is. Veel meer is er dus niet van te vertellen. Het zijn leden van gymnastiekvereniging DOS.

Op de bovenste rij v.l.n.r. staan Rina Feenstra, Annie v.d. Tuin, Hielkje Bakker, Tjitsche Schokker, Elly Hooiring en Geesje Wierda. De onderste rij wordt gevormd door Antje Bootsma, Aaltje Visser, Geertje v.d. Meer en Trijntje Hooiring.


Bij mijn vader zijn spullen kwam ik een klein fotootje tegen uit 1929. Gerekend naar de verhalen die de ouderen daar altijd over vertelden was dat ook een van de strengere winters. ‘In echte âlderwetske winter’, zoals het dan gezegd werd.

We zien hier twee auto’s staan op de haven van Urk. Volgens de aantekening achterop is dit van de tocht van Lemmer naar Urk per auto over het ijs. We zouden er nu heel wat gemakkelijker kunnen komen.


Leeuwke Bootsma bracht mij weer een paar foto’s. Hierbij de eerste daarvan. Een groepje Lemsters op de bankjes bij de brug. Op de achtergrond de Schulpen. Met koeienletters op het raam meldt Expert Bijlhout dat er een verbouwingsopruiming gaande is.

Op de banken v.l.n.r. Thomas Visser, Jenny Bondiëtti, Leeuwke Bootsma, Joltje, vrouw van Thomas Visser, Jantje Bijma, Jaap Visser en Gerben Feenstra.


Leeuwke Bootsma bracht mij deze foto van een groep mannen die blijkbaar aan de dijken werken. Het zal wel niet voor een groot karwei gewest zijn want alles gebeurt hier met kruiwagens. Het enige houvast is hier het bord ‘Rotterdam’ op het schip aan de achterkant. Maar dat zegt niets, een schip kan immers overal gekiekt zijn. Namen staan er niet achterop.


Een paar weken geleden schreef ik over contacten met Grietta, de dochter van Hidde de Blauw. Zij beloofde mij toen een foto die haar zuster had gemaakt bij het laatste bezoek van Hidde aan zijn geboortedorp.

Ondertussen heeft zij de foto gebracht en ik vond hem wel geschikt om een keer te plaatsen bij de column. We staan hier even gezellig te praten. Door de vele opstapjes in huis kon Hidde niet meer binnen komen maar zo ging het toch ook wel. Nu ik op een leeftijd kom dat de mensen die je van jongsaf gekend hebt bijna allemaal verdwenen zijn dan is de familie De Blauw een van de weinigen die ik me nog van kind af kan herinneren.

Toen ik klein was werkten mijn vader en oom Jan in de hang bij Seerp de Blauw. Ook Hidde werkte daar toen. Het was in de crisisjaren en hij kon geen werk vinden in het beroep waarvoor hij geleerd had. Zo kwam hij in het bedrijf van zijn ouders terecht. Als mijn moeder en ik vader ’s middags thee brachten troffen we Hidde daar meestal ook. Uit die tijd herinner ik hem me als dezelfde vriendelijke man die hij altijd gebleven is.


Van Leeuwke Bootsma kreeg ik bijgaande foto. Genomen aan de Binnenhaven, waarschijnlijk voor de hang van De Rook. Aan de overkant zien we in ieder geval het torentje van het tramstation. Het is duidelijk dat dit allemaal hangpersoneel is. Gefotografeerd midden tussen de vaten en ankers waarmee zij werkten.

De namen staan achterop maar jammer genoeg zijn het alleen voornamen, geschreven met potlood en in de loop van de jaren bijna onleesbaar geworden. Zo goed als ik het kan ontcijferen staat er : J. Kooi, Rikus, Willem, Teunis en Roelof. Met als nog vrij goed leesbaar onderschrift: ‘allemaal Lemsters’.


Van Leeuwke Bootsma kreeg ik deze foto in bruikleen. Genomen in een hang; waarschijnlijk bij De Rook. Hier krijgen we ook alleen de voornamen. Dat zijn Jacob, Lena, Leeuwke, Rienk en Maaike. Lena is mijn latere tante Lena de Vries – Dijkstra.


Een foto met een stukje van de Nieuwburen. Op links zien we een uithangbord van Hotel v.d. Hoff, de tegenwoordige Faam. Daarnaast, waar we nu de groentewinkel vinden, is hier nog de winkel van Bouwe Oosten. Koffie en thee, tabak en sigaren is hier te lezen. Daarboven staat koloniale, waarachter je ‘waren’ zou verwachten, maar dat is niet te lezen.

Het postkantoor met de originele brievenbus nog in het midden en het torentje er bovenop. Op de plaats van schoenenhandel Dijkstra de oude bebouwing, duidelijk nog twee huizen. De linkerhelft zal hier nog wel de winkel van Jorna zijn. Deze werd later bij de manufacturenzaak van Van Schoot getrokken. Van Schoot handelde toen onder de naam Manufacturenmagazijn De Zon. Bij ons staat de oude dakkapel nog op het voorschild en onder de goot zitten de blokjes nog. Bij het vernieuwen van de goot zijn de blokjes niet terug gekomen. Praktisch, voordelig bij het schilderen, maar wat aanzicht betreft achteraf toch wel jammer.

De foto is buiten het zomerseizoen genomen want de jaloezieën hangen er niet voor. Wel zijn de latten te zien waar ze achter liepen. Een deel van dit materiaal ligt nog altijd op de vliering. Het bord op de muur is waarschijnlijk van Van Houten Rona Cacao. Ik herinner mij dat zo’n emaillebord nog jarenlang hier achter lag. Het werd toen meest gebruikt om een bakje met zand af te dekken.


Ik kwam een foto tegen van een Koninklijk gezelschap aan boord van De Groene Draeck. Het jacht dat gebouwd werd naar een ontwerp van wijlen onze plaatsgenoot Ary de Boer.


Een wel heel oude en niet al te duidelijke foto van de Vluchthaven. Het is vast nog net in de bloeitijd van de visserij, daarvoor liggen er te weinig schepen. Op de achtergrond zien we een stuk van de Westdam, sluishokjes en woningen, de bovenkant van de overkapping van de tramboot. De woning van de familie De Rook met de hang en de woningen daarnaast zijn te onderscheiden maar dan lijkt het of er een open ruimte is waar je de achterkant van de Schans ziet. De woningen op rechts zijn de woningen boven de baan van Pen.


Op deze foto is het aardig rustiger op de Oudesluis dan tegenwoordig. Het meest opvallende verschil met nu is wel dat er hier nog bomen op de Oudesluis en aan de Kortestreek staan. Verder is er aan het aanzien van de Oudesluis weinig veranderd.

Op links de bakkerij van Oldendorp, of zoals de naam officieel was, de Fa. Wed. J.M.Oldendorp. Daarnaast waarschijnlijk Antoon Beljon met de vishandel en dan al weer een bakker, Anne E. v.d. Geest. Daarnaast de steenkolenhandel van Gosse Wierda. Op de wal staat een stapel kisten. Dat zouden aardappelkisten van Rippen kunnen zijn. Die is daar indertijd op die hoek gevestigd geweest.

Aan de rechterkant nog juist een stukje van de bakkerij van Lubbert Loen. Allemaal bakkers die op een kluitje rond brug en sluis zaten met het oog op de handel met de doorvarende schippers. Voorbij de sluisdeuren is het water smaller, zoals we dat tot het begin van de oorlog gekend hebben.

Tegen de walmuur staat verkiezingsreclame. ‘VRIES LIJST 6’ staat er. De foto is van omstreeks 1927. Het zou dus kunnen zijn dat het reclame is voor de A.R. en dat het gaat om M.F. de Vries, de zeilmaker die hier wethouder voor die partij is geweest. Op de achtergrond, tussen de bomen door, zijn de ramen van de ULO school te zien met daarnaast de panden van Van Putten en Jan Knol, ook al weer een bakker. Voor de school is de muziektent die daar toen nog stond te onderscheiden.


Een foto waarvan ik niet wist dat ik die bezat. Het is melkuitdeling in Lemmer door vrijwilligsters van het Rode Kruis aan evacués uit de Betuwe. Het zal dus een opname bij de bewaarschool zijn. Maar dat is niet te onderscheiden. Zomer 1945 wordt er als datering bij vermeld. Dat zou dus na de Bevrijding zijn geweest.

In de laatste maanden van de oorlog toen er in de Betuwe gevochten werd kwamen veel mensen uit die omgeving deze kant uit vluchten. Met paard en wagen, afgeladen met wat men had kunnen meenemen. In de bewaarschool was een post van het Rode Kruis ingericht. Daar werden heel wat mensen in nood verder geholpen.


Een foto uit 1927. De Zeedijk, net buiten de bebouwde kom. Nog geen spoor van strand of industrieterrein. Op de achtergrond zijn de remises van de tram zichtbaar. Met waarschijnlijk het torentje op het stationsgebouw waarin ook de chef van de tram woonde. We zijn hier net voorbij het ‘Swarte hikje’ dat met het hekwerk naar beneden en het aansluitende hek over de weg het vee langs de dijk moest keren van het Skieppedykje.

De laatste decennia is hier heel wat veranderd. Hier is nu Industrieterrein Buitengaats en het vernieuwde strand. De stenen die de dijk beschermden zijn verdwenen en vervangen door precies in elkaar sluitende stenen. Het is veiliger, vooral als de theorieën over klimaatverandering e.d. nog eens zouden uitkomen. Maar er is wel een stuk van het eigene verdwenen en je voelt je daar bijna gast in je eigen dorp.

In een provinciale krant werd al geschreven dat het Lemster strand te koop kwam. Het is wel een onderwerp in de nota over de privatisering. Maar ik kan mij niet voorstellen dat dit ooit zal gebeuren.


In mijn jeugd vormde deze rij arbeiderswoningen zo’n beetje de grens van Lemmer aan de Westkant. Een stuk van de Pietersbuurt. Genoemd naar de eigenaar en bouwer van dit buurtje, ‘Pieterbaas’ Frankema.

Een lange rij gelijke woningen met in het midden een soort poortje. Daar zal wel een gezamenlijke regenwaterbak gestaan hebben. Naar ik meen draagt de nieuwbouw op die plaats nog altijd die naam, nu officieel. Deze woningen lagen achter het Turfland, voor de Lemsters It Ein. Ik ben maar een enkele keer in die buurt geweest. In de rij woningen die haaks op deze stond woonde melkventer Jarich Bijlsma. Zijn zoon Jacob zat bij mij in de klas. Wij hadden in de oorlog een stukje tuin achter de banketbakkerij. Daar wilden we ook wat aardbeien verbouwen en toen heb ik van Jacob mijn eerste plantjes gekregen.

Bij deze huizen hoorden ook stukjes tuin. Daarvan hadden zij er ook één. Al die palen die hier verspreid staan zullen daar ook wel mee te maken gehad hebben. Van tuinbouw is hier verder niets te zien. Het is ook duidelijk een opname uit herfst of winter gezien de kale bomen.


Schuin tegenover de plaats waar de viswedstrijd dinsdag gehouden werd staan de gebouwen van Formido, tegenwoordig Karwei. Voor ons het gebied van de Houtmolen.

Toevallig (maar wat is toeval) kreeg ik vanmorgen een foto in handen met een gedeelte van het terrein van de molen. We zien hier een paar van de houtloodsen. Voor de wal een schip met hout, de Afiena. Dat zal wel een Zweeds schip zijn. Uit die richting kwam veel van het hout dat hier verwerkt werd.

Op de wal staan lorries met hout. Die liepen over een soort spoorbaantje over het terrein naar de loodsen en de fabriek. In dit gebied is de laatste jaren veel veranderd en er zijn nu ook weer plannen voor die omgeving. Als dat doorgaat krijgt het gebied weer een heel ander aanzien.


Op deze foto van de Binnenhaven vissers bezig met het overhalen van de netten. Dat is niet de reden waarom ik deze week voor die foto koos. Het gaat om wat er op de achtergrond staat. Het tramstation en de remise. In de rechterhelft van het station waren de wacht- en kantoorruimtes en daar werd ook wel vracht opgeslagen. Links was de woning van de stationschef.

De remise werd niet alleen voor het onderbrengen van de wagons en voor opslag gebruikt maar hij had ook een andere functie. Ik herinner mij dat er wel eens een bazaar voor V.V. Lemmer gehouden werd en waarschijnlijk waren er ook wel acties van de winkeliersvereniging in.


Er werd mij deze week de vraag gesteld waar Funcke zijn bloemenwinkel heeft gehad. Dat was een beetje moeilijk aan te geven omdat de driehoekige ruimte ervoor nu bebouwd is.

Op deze foto is min of meer te zien hoe of het daar in elkaar zat. Van rechts af zien we het cafetaria van Lienos, Kledingmagazijn Molenberg en, toen nog hotel, Centrum. Daarnaast, een meter of wat naar achteren, vonden we Funcke. Hier is een stukje van de voormuur te zien met het raam van hun kamer. De bloemen die er verkocht werden waren altijd vers. Funcke kweekte die namelijk zelf op een tuin achter de timmerwinkel van Albert Visser. Op die grond staat nu een gebouw dat bij het bedrijf van Visser hoort. Ook de speeltuin van onze buurtvereniging is op een deel van de tuin aangelegd. Op zomeravonden kwamen Funcke en zijn vrouw vaak lopend bij de fiets bij ons langs. De fietsen afgeladen met bloemen. De bloemen die zo juist gesneden waren op de eigen tuin. Vooral de gladiolen herinner ik me.

Een inkijkje in de Schans toont de laatste stuiver en dan weer op het Burg. Krijgerplein terug de zijkant van het huisje waar Bernard Bijlholt klompen, schaatsen en leerwerk verkocht. Dan de ondertussen ook al afgebroken winkel met bovenwoning van Coöperatie Excelsior. De mannen op de bank zie ik zo nog voor mij. Aan namen waag ik me maar niet. De derde van links is volgens mij Gerlof de Wilde.