2003

Marten Scheffer en Wanny Kroes rijgen de ponen aan het spit. Foto Jan van der Werf.

Het is een apart groepje mensen, die poonrokers. Een paar dagen in de buitenlucht staan roken is wat wij ervan zien. Daar gaat wel het schoonmaken van de vis aan vooraf. Dat is ook geen geringe opgave. Als er dan weer een behoorlijk bedrag verdiend is, gaan ze het gewoon weggeven. Dat al vijftien jaar lang. In de uitzending noemde Jan Scheffer verschillende goede doelen op die van deze acties hebben geprofiteerd.


,,De winkel heeft me veel mooie contacten opgeleverd" Johannes de Vries, sluit na 91 jaar Bakkerij Schirm.

LEMMER - De wekelijkse column moet zo gauw mogelijk op papier en dan in de computer. Ander heb ik wel een uitloopmogelijkheid tot zondag maar morgen komen mijn neef en zijn vrouw uit Heemstede op bezoek.

Dan zit ik liever niet met de gedachte dat er nog werk ligt te wachten. Vandaag is het weer een donkere dag. Het zonnescherm zal vandaag geen dienst hoeven te doen. Op straat is het ook goed te merken. Druk is het al nooit meer sinds de herinrichting maar op zo'n donkere dag is het extra stil.

Aan die herinrichting werd, zoals ik vorige week schreef, nog een vervolg gegeven met het aanbrengen van licht in de fontein. Zondagavond heb ik dat eens bekeken. Het is echt mooi geworden. Licht onder de hele binnenwand dat geregeld van kleur verandert. Erg opvallend is het niet, op afstand is het niet te zien. Dat is misschien ook wel het veiligst. Ik zal maar niets noemen dat zou kunnen gebeuren; als het dan echt gebeurt krijg ik te horen dat ik het uitgelokt heb.

De zondagmiddag was wel emotioneel met het schaatsen. Als er een Lemster meedoet reken ik er gewoon op dat die wint. De kans op verliezen of laag eindigen is er natuurlijk ook, maar daar wil ik niet eens aan denken. Het werd voor Rintje een tweede plaats en dat is toch ook eervol. De verschillen stellen ook niets voor al lijkt het op de baan soms wel een heel eind. Toen het zilver binnen was en Rintje met de vlag van Lemsterland rondreed, had ik de tranen in de ogen. Dat voor iemand wiens sportieve prestaties zich jaarlijks beperken tot het uitreiken van prijzen bij het zaalvoetbaltoernooi van de buurtverenigingen.

Toen wethouder Visser hier vrijdagmorgen langs liep wisselde ik een paar woorden met hem over het weer. 'Mar wy sitte foarearst droech yn de bus,' zei Jon. Er stond een grote bus voor het koopcentrum maar pas Zondagavond werd mij verteld dat deze mensen naar G”teborg gingen. Toevallig zag ik hun Maandagmiddag terug komen. Nu maar hopen dat het een volgende keer goud wordt!

Een paar weken geleden werd er op een nacht modder tegen het raam van het voorste kamertje gegooid. Het bleef er al maar bij om het schoon te maken. Als ik er aan dacht was het te koud en als het om de temperatuur wel kon was ik het weer vergeten.

Dinsdagmorgen kreeg ik het wel voor elkaar en toen ben ik meteen maar doorgegaan met wat huishoudelijk werk. De rest van die dag en ook de woensdag ben ik aan het opruimen geweest met mijn papierchaos. Dat is een vrij hopeloze strijd; als ik er een pond oud papier uit breng, brengen de post, de bodes van het Gemeentekantoor en de bezorgers van kranten en reclame er een kilo voor terug.

Woensdagavond was de uitzending van het jongerenprogramma van Omroep Lemsterland. Met plezier kijk ik dan naar de jongelui. Het is een en al leven en beweging. Ik vraag mij dan af of dat hun gewone manier van doen is of dat het tekens van spanning zijn voor het radio-optreden. In ieder geval doen zij hun best en als er wat tekst gelezen moet worden zijn ze wel op hun plaats. Het enige gevaar is dat één van de dames de 'slappe lach' krijgt.

In verband met de voorjaarsvakantie is de Raadsvergadering een week eerder dan gewoonlijk. Donderdagavond was het dus tijd voor de fractievergadering. De agenda was niet zo ingewikkeld en zo konden we ook de propaganda voor de Statenverkiezingen op 11 maart even doorspreken. Op de lijst van Gemeentebelangen Friesland staan dan twee Lemsters. Bij wijze van uitzondering wordt er deze keer op Dinsdag gestemd omdat het de volgende dag Bidstond voor het gewas is. Het zal de opkomst wel niet ten goede komen; iedereen is zo gewend aan de Woensdag als dag voor de verkiezingen.

Vrijdagmorgen heb ik eerst de muur van het Gemeentekantoor eens bekeken. Toen ik er de vorige avond langs liep had ik al gezien dat er op gespoten was. Het is ook nog niet eens mooie graffiti. Soms wordt er gespoten waar je, al is het dan op de verkeerde plaats, toch wel met genoegen naar kunt kijken. Hopelijk gaat het er weer af. 's Avonds liep ik de verschillende televisiezenders langs. Zappen, zoals dat genoemd wordt. Op een Duits net kwam ik bij een heel mooi programma terecht. Het was een carnavalsprogramma met mooie, vrolijke muziek. Zo komen we het op de Nederlandse zenders niet vaak tegen.

Net een dag voordat die insluipers bij mij binnen kwamen heb ik een besluit genomen. Die mensen hebben dus geen invloed gehad op mijn besluit zoals men eens zou kunnen denken. Dat besluit is dat ik de winkel per 1 maart voorlopig sluit. Mijn andere liefhebberijen zoals de politiek en Omroep Lemsterland krijgen niet de aandacht die ze eigenlijk verdienen. Het was geen gemakkelijke beslissing maar toch kon ik hem in een paar minuten nemen. Hoe langer ik er over nagedacht zou hebben, hoe moeilijker het geworden was.

De eerste twee weken van maart heb ik nogal wat afspraken staan; als het later wat rustiger wordt ga ik weer verder met de verkoop van het restant van de snoep tegen verlaagde prijzen. Om hier niet te vereenzamen houd ik de winkeldeur open zodat iedereen die dat wil binnen kan lopen voor een praatje.

Vanzelfsprekend blijf ik wel bestellingen aannemen. Er is dan immers meer tijd om wat te bezorgen dan tot nu toe. We zullen afwachten wat het allemaal wordt. Als ik mij nog op een of andere manier nuttig kan maken dan zal dit ook wel weer wennen.


Binnenkort zal er in Lemmer een volksverhuizing losbreken tussen de verschillende scholen en andere gebouwen. Als alles tenminste goedgekeurd wordt en financieel te volbrengen is. Ook in de andere dorpen staat het nodige te gebeuren. In Lemmer hebben we net de herinrichting van het centrum achter de rug. Maar het is niet voor het eerst dat ons dorp als het ware op de kop wordt gezet.

Het dempen van de Rien was indertijd ook een geweldige ingreep in het dorpsbeeld. Ook hierover waren de meningen verdeeld. Toen ik in de banketbakkerij eens zei dat ik er wel duizend gulden voor over had als het niet doorging werd ik voor gek verklaard. Tegenwoordig zouden velen willen dat het nooit gebeurd was.


Vanuit de buurtvereniging was ik ook altijd wel op een of andere manier betrokken bij de festiviteiten. De optochten brachten veel werk met zich mee. Wij hadden dan de beschikking over de schuur van Agricola, toen een van de eerste boeren op de Straatweg.

De Woensdagmiddag was een vaste middag om aan de wagen te werken, verder moest het meest in de avonduren gebeuren. De opbouw was dan meestal op een ladewagen. We hadden een keer een wagen die de drie poten van de ontwikkeling van Lemmer moest voorstellen. Dat was het boerenbedrijf, de industrie en de recreatie.

Bij het boerenbedrijf wilden we een koe hebben zoals de slagers die voorheen wel in de etalage hadden staan. Geen van de Lemster slagers had meer zo'n exemplaar en we hebben toen geleend bij een slager in naar ik meen Langweer. De industrie werd verbeeld door een nagebouwde kraan van Scheepswerf Friesland.

Het was in de tijd dat de recreatie zich hier net begon te ontwikkelen en eigenlijk alleen nog maar bestond uit wat kampeerders op het Ooievaarsnest. Dit werd vorm gegeven met een indianentent die we van ons bestuurslid mevrouw Weber konden lenen. Deze wagen leverde ons een prijs op. De reden waarom de jury deze prijs toekende was dat we gekozen hadden voor een opbouw met drie hoge punten.

Een andere keer hadden we een heel bewerkelijke wagen met een verbeelding van het verhaal van In De Soete Suykerbol. Daar zat veel verfwerk in waarvoor Bertus Lemstra werd ingeschakeld. Terwijl wij daar mee aan het bouwen waren begonnen enkele dames uit het Rienplan aan een eigen wagen. Dat werd Sneeuwwitje en de zeven dwergen, een wagen waar zij veel van hun kinderen op konden plaatsen. Naar ik meen kregen die toen een tweede prijs. Of 'De Suykerbol' ook in de prijzen viel weet ik me niet meer te herinneren.


De kermis terug in het centrum van Lemmer. Dat doet weer denken aan de toestand van lang geleden. Dan stonden de oliebollenkraam en de zweefmolen op de Schulpen. Op de Gedempte Gracht en rondom het Dok stond de rest van de attracties. Een en al gezelligheid.

Omstreeks 1950 werd de kermis 'afgeschaft'. Mensen die er principiële bezwaren tegen hadden, hadden toen de overhand in de Gemeenteraad. Maar we hebben het jaarlijkse feest niet een keer gemist. Een groepje mensen zorgde er voor dat het toch kon doorgaan, nu op het land van de houtmolen.

Dat land tussen Nieuwburen, Vissersburen en Polderdijk was in gebruik bij Teake Huitema. Daar werd alles opgesteld en totdat de aanleg van het Rienplan begon werd dat de vaste plaats voor de kermis. Ook mooi midden in het dorp, maar het moest wel droog weer blijven, anders werd het een modderpoel.

Het vroegere tramstation werd de volgende plaats voor de kermis, die in de loop van de jaren van twee dagen tot een week was uitgegroeid. Dat duurde totdat ook die grond bebouwd werd. De laatste jaren op de ijsbaan was beslist geen succes. Bij slecht weer te koud en te nat. Hierbij een foto van de kermis, van voor de oorlog.

Op de Schulpen is alles nog behoorlijk herkenbaar. Het is nog wel de vorige brug die er ligt. In de oorlogsjaren is die vervangen. De lantaarn die hier staat is van hetzelfde model dat we nu ook weer in het centrum hebben staan. Alleen is dit nog een gaslantaarn.


Het is weer de tijd van de dorpsfeesten. Vrijdag en Zaterdag in Follega, volgende week in Bantega en ik meen ook in Oosterzee. Follega ben ik Zaterdagavond voor de krant naar toe geweest. Het waterfeest was niet zo groots opgezet als andere jaren maar toch even leuk.

Voor mij is een bezoek aan Follega weer een beetje thuis komen. Daar heb ik tenslotte twaalf jaar gevent, bijna deur aan deur. Dan wordt er toch een zekere band opgebouwd. Dat is al weer bijna 19 jaar geleden. Als ik er nu kom mis ik elke keer weer bekenden uit die tijd. Maar de kinderen die toen op de erven speelden kom ik nu tegen in de besturen of zelf als boer.


Nauwelijks was ons bestuurslid Richtje Bouma die mij met dochtertje Aniek het geld teruggebracht had, vertrokken, of er werd weer aangebeld. Dat was nu eens echt een verrassing. Hidde de Blauw, een oud-Lemster die nog altijd met zijn geboortedorp meeleeft. In gezelschap van zijn dochters Akke en Grieta. Zij hadden een heel origineel vaderdag cadeau voor hun 95-jarige vader bedacht: een reisje naar Lemmer.

Zij hadden wat gegeten bij het Hoekje. Daar was een echte Lemster maaltijd van gemaakt. Vis! Past ook helemaal bij de nazaten van visroker en politicus Seerp de Blauw. Na een bezoekje aan Judith Schirm kwamen zij even bij mij langs en het volgende doel was aan het eind van de Schans, langs het ouderlijk huis.

Op dit reisje zal Hidde, die naar ik denk zo'n zestig jaar uit Lemmer weg is, weer een hele poos kunnen teren. Na al die jaren is hij nog steeds abonnee van Zuid-Friesland die daarna weer doorgaat naar een van de dochters. Deze foto is gemaakt op 23 april 1939 op het Damrak te Amsterdam, toen de voetbalwedstrijd Holland-België werd bezocht. Van links naar rechts: Piet de Blauw, Feike Visser, Hidde de Blauw, Duko Bergman, Henk Brouwer, Albert Schirm en Wim Rinsma.


Hier moest ik aan denken toen ik bladerde in 'Focus op Lemmer' van Gerrit Kalfsvel en Gerrit de Vries.

Bij een foto van het verbreden van de bocht in de Rien vragen zij zich af waarom men indertijd bij het dempen van de oude loop van het water dit Gedempte Gracht heeft genoemd en niet Gedempte Rien. 'Zou men dit laatste stukje Rien achter de kerk in de volksmond soms 'gracht' hebben genoemd?' schrijven zij.

Ik heb oudere mensen die dit nog hadden meegemaakt altijd horen zeggen dat de Rien voorheen rechtdoor liep; het woord gracht werd nooit genoemd. Met de brieven van Postma in gedachten bedacht ik dat dit gewoon een zaak is geweest van de bestuurlijke bovenlaag die de zaken regelde en vaak Nederlandstalig was en er niet aan dacht de taal van het volk te gebruiken voor een straatnaam.

Ik kreeg ook wel eens mensen in de winkel die vertelden dat zij met hun boot in de gracht lagen. Daar kon ik mij altijd vreselijk aan ergeren. Maar het bewijst voor mij wel dat het gebruik van het woord gracht toch wel uit die richting moet komen.