Bijlage: Lipkje Visser

Mijn naam is Lipkje Visser, geboren in Lemmer .

Ik lees op de Facebookpagina hoe meerdere Lemsters met afschuw denken over de naamgeving van de voormalige Markt die nu Burgemeester Krijgerplein heet en zal blijven heten in de nieuwe vormgeving van dit plein.

Nu herdacht is en wordt dat Nederland 75 jaar bevrijd is, komen bij mij herinneringen boven hoe er in mijn familie gedacht werd over deze burgemeester Krijger. Met name mijn vader Anne Visser en zijn broer Meint (beiden communist) hebben in de oorlog met deze kerel te maken gehad.

Allereerst een klein stukje uit een lang interview met Meint Visser uit de Lemsterkrant van 22 januari 1981. “Dinsdagochtend om 4 uur stonden 4 Nederlandse politiemannen voor onze deur, waaronder de chef van politie Doede Kok, om mij in opdracht van burgemeester Krijger op te halen. 5 Weken voordat Krijger op last van de Duitse bezetters Meint moest oppakken had hij Jacob de Rook, die getrouwd was met de schoonzuster van Meint, ook al opgepakt. Jacob de Rook, ook communist, is in een concentratiekamp vermoord. Er werd nog een man opgepakt. Krijger was bezig om zoveel mogelijk communisten voor de Duitsers op te pakken. Meint heeft 6 weken gevangen gezeten in Schoorl en mocht opeens naar huis en moest de volgende ochtend bij Krijger komen en beloven dat hij zich nergens mee zou bemoeien. Zal ik niet doen “beloofde “ Meint … Mijn vader wist dat hij heel voorzichtig moest zijn met Krijger: die kon het niet nalaten om elke keer als deze hem zag te zeggen: “En jou houd ik ook in de gaten”. Wat mijn vader niet weerhield om het verzet te helpen zoveel hij kon. Hij ging een keer samen met tante Pietsje vrouw van Meint, op de fiets naar Gaasterland en vervoerde wapens en andere illegale zaken in hun fietstassen. Daar werden ze bij een controlepost aangehouden en zouden er gloeiend bij zijn, ware het niet dat er nog iemand aangehouden werd die verzet bood en op de vlucht sloeg en zij mochten doorfietsen. Aan dit “geluk” dank ik mijn leven, ik ben na de oorlog geboren en zou er niet geweest zijn als mijn vader en tante gepakt waren. Zij zouden dit met de dood hebben moeten bekopen.

Op een dag kreeg mijn vader de tip dat hij ook zou worden opgepakt. De Duitsers kwamen inderdaad bij hem om dat te doen, maar mijn vader lag met hoge koorts in bed, één van mijn zussen had mazelen en mijn ouders hadden een bewijs gekregen dat er een besmettelijke ziekte heerste bij hun, mijn vader kon niet vervoerd worden. Toen hebben ze mijn moeder meegenomen, die heeft bijna 24 uur opgesloten gezeten, allebei in grote angst dat ze elkaar niet meer terug zouden zien. Mijn moeder kwam midden in de nacht thuis, mijn vader heeft, ziek als hij was, die ochtend de boot naar Amsterdam genomen en dook onder bij zijn broer Sake. Hij is maanden weggeweest en af en toe kwam hij naar Lemmer, sliep een nacht of wat thuis en vertrok toen weer naar Amsterdam. Op een dag stapte hij van de boot in Lemmer en wie liep hij tegen het lijf: Krijger. Die zei “Ben jij er nog, goed dat ik dat weet”. Mijn vader heeft rechtsomkeert gemaakt en zorgde dat hij zo snel mogelijk weer in Amsterdam onderdook.

In juli 1945 volgde hij voor de toenmalige CPN de vermoorde Jacob de Rook op in de gemeenteraad en kreeg met “burgemeester” Krijger te maken. Mijn vader heeft toen meerdere keren zijn minachting aan deze kerel laten merken. Hij verdacht hem van die arrestatie van mijn moeder louter uit intimidatie. Toen er dan ook sprake was dat er een burgemeester Krijgerplein zou komen, heeft hij zondermeer zijn afschuw daarover uitgesproken, en zich hevig verzet tegen dit voornemen. Helaas waren er toen niet zoveel medestanders voor zijn standpunt. …. De emoties na dat verkeersongeluk van Krijger bleken belangrijker…. Ik ben het volkomen eens met die Lemsters die menen dat deze man niet verder door naamgeving aan dit plein geëerd moet worden. Ik hoop dat jullie mij niet kwalijk nemen dat ik dit, misschien te lange verhaal, toch even kwijt moest.

Lipkje Visser

Graag even een kanttekening bij het eerste deel over mijn vader. Er is misschien een indruk ontstaan dat hij een verzetsheld was. In die categorie wilde hij zichzelf absoluut niet plaatsen, hij deed wat hij kon. Natuurlijk deed hij dingen die in de oorlog niet mochten. Hij had o.a. een wapen verborgen in huis. Totdat een van mijn zussen (8,9 jaar oud) dat wapen ontdekte en mijn moeder een streep trok. Tot hier, géén wapens meer in huis. O.a. dát wapen moest afgeleverd worden ergens in Gaasterland. Samen met zijn schoonzus Pietsje, die ook wel meer illegale klussen uitvoerde, hebben ze dat in Gaasterland, ontsnapt aan aanhouding, gedaan. Pietsje was een schoonzus van Jacob de Rook, die door toedoen van Krijger naar een concentratiekamp werd gedeporteerd . In de jaren 60 ben ik op bezoek geweest in het concentratiekamp Buchenwald. Ik heb daar toen met eigen (iets te jonge) ogen kunnen zien wat voor gruwelijke misdaden de arme mensen die naar de kampen gedeporteerd werden, o.a. ook die 6 Joodse mensen die Krijger heeft laten oppakken, werden aangedaan. Het heeft me toen , samen met andere beelden en informatie die later meer en meer in de publiciteit kwamen, diep en diep geschokt. Vanaf toen vergezelde ik mijn vader ( niet ieder jaar) op 4 Mei in Lemmer bij de dodenherdenking. Het begon met kranslegging bij de toren van de hervormde kerk en we liepen daarna naar het kerkhof om daar kransen en bloemen bij de graven van de gevallenen te leggen. Wat mij altijd zal bijblijven was de emotie en woede van mijn vader na afloop thuis. “Wij herdenken de doden bij de kerk en een paar meter verderop ligt het “Burgemeester Krijgerplein”. Die vervloekte kerel die enkele van deze doden op zijn geweten heeft”. Ik vind het absurd en een smet op de geschiedenis van Lemmer dat er in één dorp een straat de naam van Jacob de Rook, slachtoffer van de oorlog, draagt en een plein naar de veroorzaker van o.a. deze en andere gedode mensen is genoemd. En nog steeds zo heet en zal gaan heten. Moet niet gebeuren.

Lipkje.

Gedeelte van afdrukken van Lipkje: Het interview (1981) uit de Lemsterkrant van Meint en Pietsje Visser. Het betreffende stuk van Burg. Krijger is rood omcirkeld.