Elfstedentocht 1942

1942

22 januari 1942.
Strenge vorst (-12 tot -15 graden). Afnemende noordoostenwind.

Hard en glad ijs. Sneeuwvrij.
970 wedstrijdrijders aan de start, 277 geklasseerd.
3.862 toerrijders, 3.669 volbracht.
Winnaar: Sietze de Groot uit Weidum.

TOCHT DER MYSTERIËN.

De onbegrijpelijke fout van de kopgroep en het wonder van den gedraaiden wind.

Het is windstil en het ijs is hard en glad op 22 januari 1942. Na de Zesde Elfstedentocht in 1940 en de Zevende Elfstedentocht in 1941 verwachtte vrijwel niemand dat er ooit nog eens drie jaar achter elkaar een Elfstedentocht kon worden georganiseerd. Maar in de winter van 1942 werd de vorst nog strenger dan de twee voorgaande jaren. Bezwaren dat de Duitse bezetting de tocht niet mogelijk zou maken werden evenals in 1941 opzij geschoven. De Vereniging De Friesche Elf Steden maakte echter geen haast met de organisatie.

Omdat de winter toch nog wel zou doorzetten, werd op een vergadering besloten het bepalen van de datum naar de volgende dag te verschuiven. Een journalist van de Leeuwarder Courant wilde desondanks een primeur hebben en lanceerde de volkomen willekeurige datum 22 januari als dag voor de tocht der tochten. Toen de bestuursleden van de vereniging tot hun grote verbazing de volgende dag de datum in de krant zagen staan, gingen zij maar akkoord.

Dit jaar wordt opnieuw het Elfstedentochtrecord gebroken, in 8 uur en 44 minuten rijdt Sietze de Groot de tocht uit. Zonder te beseffen dat de complete kopgroep verkeerd heeft gereden en dus hun kansen verloor.

(Verwarring en verassing vierden hoogtij gedurende de eerste vijftig van de 200 kilometer. Op zichzelf is het al een verassing, dat de beslissing de definitieve slag, die de prijswinnaars scheidde van de kansloozen, viel in het eerste kwart van den wedstrijd. Dat is het groote mysterie van dezen Elfstedentocht. Tot IJlst waar de eerste rijders om ongeveer kwart over zeven, dus nog in diepe duisternis arriveerden, verliep alles normaal, doch daarna begon de misère.

Twintig rijders, verdeeld over diverse groepjes, die onderling slechts enkele minuten verschilden, reden in plaats van de Wymerts, rechtsaf de Bolswardervaart op. Zij kwamen tot bij Workum eer zij hun fout bemerkten, waarna zij tot IJlst terug moesten rijden, een omweg van bijna veertig kilometer, of ruim een uur. Bij die twintig rijders bevonden zich geroutineerde Elfsteden-cracks als Anne de Vries uit Franeker, Lo Geveke, Bosman en Jongert).

Want de kopgroep nam tot tweemaal toe een verkeerde afslag na Sloten, maar elke keer werd de fout snel hersteld. In Stavoren had de tot dan toe onbekende Douwe Leijenaar uit Lemmer een voorsprong van vier minuten op de rest. Hij werd gevolgd door Sietze de Groot, Durk de Jong, Jan van der Bij en Piet Swierstra.

Ook in Hindeloopen lag Leijenaar nog aan kop, maar zijn voorsprong was gekrompen tot een luttele twee minuten. In Workum was het nog steeds de nu duidelijk vermoeide Leijenaar die als eerste de stempelpost bereikte. Tussen Bolsward en Harlingen was het echter definitief gedaan met de voorsprong. Hij werd ingehaald door het achtervolgende viertal, en zelfs voorbij geschaatst. Zeven minuten na de nieuwe kopgroep stempelde hij in Harlingen af.

Bij Franeker en Dokkum, waar de kopgroep om kwart voor twee binnenkwam, was de kopgroep nog steeds intact. De vier mannen spraken af dat zij vóór Bartlehiem niet zouden proberen te ontsnappen, daarna zouden ze wel zien wat er zou gebeuren. Pier Swierstra haalde Bartlehiem echter niet. Een paar kilometer buiten Dokkum kreeg hij een diepe inzinking en viel hij een paar keer.

Hij kon niet verder. Het liep uit tot een eindsprint in de grachten van Leeuwarden tussen de drie mannen. Sietze de Groot trok aan het langste eind en wist in een flitsende eindsprint de tocht, in een recordtijd van 8 uur en 44 minuten, op zijn naam te schrijven, 9 seconden later gevolgd door Durk de Jong. Jan van der Bij deed er nog eens 45 seconden langer over.

Met slechts een paar seconden voorsprong op Dirk de Jong wint toch Sietse de Groot de tocht. Ondanks het mooie weer kost deze tocht aan drie mannen het leven, zij lopen een tetanus- infectie op aan hun bevroren tenen. De Duitse bezetter houd zich overigens netjes afzijdig van deze typische Hollandse traditie. 

TWEEVOUDIG WINNAAR BLIJFT THUIS.

Auke Adema doet dit jaar niet mee, ondanks smeekbedes.

TOCHT LOOPT UIT OP ENORME CHAOS.

Sietze de Groot.

Het groote oogenblik van den Elfstedentocht. Onder het gejuich van de velen, die zich aan het eindpunt verdrongen, komt Sietse de Groot uit Weidum als eerste weer te Leeuwarden binnen na den tocht in 8 uur 44 minuten en 6 seconden te hebben volbracht.

Mr. Hepkema feliciteert de winnaars van den Elfstedentocht met hun kranige prestatie. V.l.n.r.: v. d. Bij uit Julianadorp, die derde werd; de winnaar Sietse de Groot (met kwns) en P. de Jong uit Huizum, die als tweede binnen kwam.

ONDANKS OORLOG VEEL BELANGSTELLING.

 

Het is weer een drukte van belang in de Friese hoofdstad.

 

ANTJE SCHAAP SNELSTE VROUW.

Half Leeuwarden blij met zege van Schaap uit Wirdum.

SCHAATSEN DE ELFSTEDENTOCHT.

S. de Groot winnaar van den Elfstedentocht 1942.
Een recordprestatie.

S. de Groot uit Weidum, is winnaar geworden van den zevenden Elfstedentocht. De 200 Km. heeft hij afgelegd in 8 uur 51 min. Hij arriveerde om 14.51 in Leeuwarden. Kwart voor drie steeg de spanning aan de finish aan de groene weide ten top. De aankomst der rijders kon elk oogenblik worden verwacht. Daar kwamen zij aan!

Het werd een formidabele eindsprint op den laatsten kilometer. Het werd een strijd van man tegen man, welke gewonnen werd door den Fries S. de Groot uit Weidum met een tiental meters voorsprong op D. de Jong uit Huizum en van der Bij, uit Julianadorp.

Wederom heeft een Fries de eerepalm bemachtigd, welke hem volkomen verdiend toekomt. Hij heeft immers een recordtijd gemaakt door den tocht te volbrengen in 3 uur en 51 minuten.

Onderhoud met den winnaar.

Kort na aankomst van den winnaar van den Elfstedentocht hadden wij een onderhoud met hem.

De 24-jarige jongeman voelde zich na dezen zwaren tocht niet noemenswaard vermoeid.
Hij had den tocht in den thans officieel bekend gemaakten tijd van acht uur en vierenveertig minuten op normale Friesche schaatsen en met gymnastiekschoenen. volbracht.
Alleen zijn voeten waren een beetje doorgereden.

„De tocht is mij — aldus deelde de Groot mede — buitengewoon goed bevallen. Wij hebben ideaal weer gehad, hetgeen onze prestatie ten goede is gekomen en in het bijzonder onze snelheid. Het grootste gedeelte van den tocht hebben wij met acht man in een groepsverband gereden. Later kromp deze groep in' tot vier man, terwijl na Dokkum Swierstra kwam te vallen tengevolge van een inzinking, waardoor hij ons moest verlaten.

Ongeveer driehonderd meter voor de finish zette ik alles op alles en behaalde daarmede de overwinning. Deze tocht is de tweede Elfstedentocht, welke ik meemaakte. Verleden jaar werd ik nummer acht. Eergisteren won ik den 67 Km.-rit welke ik bij wijze van proef en training meereed."

De winnaar is een bekende Friesche kaatser. Zijn broer, Jan de Groot, is de kaatskampioen van Friesland.

Officieel hebben aan den Elfstedentocht meegedaan elfhonderd wedstrijdrijders en ruim vierduizend tochtrijders.

De officieele tijd van aankomst van den eersten wedstrijdrijder is 1.44 uur.

4 werd Bos uit Andijk; 5. Beekstra uit Terkappel; 6. Swierstra uit Weidum.
De volgorde van de nummers 7 t/m 15 en de tijden van aankomst waren: 7. A. de Vries uit Giethoorn, 14 uur 56 min.; 8. A. de Vlies uit Schiekerk, 15 uur; 9. D. Leyenaar uit Lemmer, 15 uur 5 min.; 10. G. H. Uil uit Vollenhove, 15 uur 5 min.; 11. P. Oosterhof uit Olterterp, 15 uur 6 min.;
12. Wanders uit Wageningen, 15 uur 7 min.; 13 v. Buren uit Oldenhove, 15 uur 10 min.; 14. De Wreede uit Lemmer, 15 uur 11 min.; 15, Luursema uit Garsthuizen, 15 uur 12 min.

15.50 uur passeerde reeds de eerste tochtrijders de finish, t.w. de heeren R. J. Faber en R. de Valk uit Minnertsga, die ook allerminst den indruk gaven vermoeid te zijn, even later gevolgd door F. Fransen uit Heerenveen, die in Harlingen nog de eerst gearriveerde tochtrijder was.

Wy behoefden niet lang meer te wachten op de eerste dames, want om 16 uur 2 min. kwam mej. A. Schaap te Wirdum aangereden in gezelschap van haar belde broers.

Was De Groot met een groote krans omhangen, mej. Schaap mocht fraaie bloemen in ontvangst nemen.

Geregeld kwamen vervolgens de wedstrijd- en tochtrijders binnen. Omstreeks 17 uur arriveerde mej. Sjoerdje Faber uit Warga, tezamen met mej. Wobkje Kooistra en Wobkjes vader, door welke prestatie Sjoerdje en Wobkje de 2e en 3e plaats van de dames deelen.

Een groepje deelnemers aan den Elfstedentocht.