Home » Historie-Friesland » Adelskerk » Adelskerk (1)

Adelskerk (1)

Onbeminde dame.

Kerkvoogd Rinse de Jong, uit Nij Beets, vindt het maar vervelend als hem wordt gevraagd wanneer er gesloopt gaat worden.

"Wat stilder wat better" is motto van de voogden en het liefst zagen ze helemaal geen verhaaltjes in de krant, want dan komt er weer zo’n Hollandse luchtfietser die beweert wel wat met het gebouw te kunnen. Allemaal prachtig en fijn maar voogden weten uit ervaring dat het niets oplevert, ja uitstel. De voogden hebben het bijna dertig jaar geleden al opgegeven. In 1946 financierde wat over was, de adel het kerkje en de dominee, toen de gemeente er zelf helemaal voor op moest draaien was de lol er gauw vanaf.

Algemene gegevens.

  • Ned. Hervormde kerk
  • Opsterland
  • Beetsterzwaag
  • Beetsterweg 22
  • Friesland
  • 1889
  • gesloopt
  • Adelskerk
  • Luitje de Goed  

"Kerk met toren", doorsneden en plattegronden van de hand van architect Luitje de Goed. Te zien zijn duidelijk de kerkbanken - ook de adellijke - en de preekstoel en daaronder de gewelven. Op de doorsnede daarboven heeft de architect grafstenen ingetekend. Die grafstenen zitten nog in de muur van de kerk. Ze zijn van de weledele heer Augustinus Lycklama á Nijholt, grietman over Opsterland, gestorven in 1744 en vrouw Dydo (Detcke) Andringa, overleden 1719 aan de linkerkant. Leeuwarder courant: 1984

(Augustinus Lycklama á Nijholt, zoon van Lubbert Piers Lycklama a Nijeholt, grietman van Ooststellingwerf en diens tweede vrouw, werd in 1670 geboren. Den 20 Januarij 1693 tot grietman van Opsterland aangesteld, was hij in hetzelfde jaar lid van gedeputeerden. Hij huwde 14 Januarij 1693 met (1) Houkje, dochter van Hecton van Glinstra, grietman van Tietjerksteradeel, (2) met Detje of Dydo, dochter van Tinco van Andringa, grietman van Lemsterland, 22 Febr. 1677 in de Lemmer geboren, overleden 28 Julij 1719, en te Beets (waar hij op zijn buitenplaats woonde) begraven. Hij stierf, na reeds lang te voren afstand van de grietenij gedaan te hebben, den 22sten Junij 1744 te Beets, waar hij ook begraven werd. Hij liet bij zijne tweede vrouw 9 kinderen na. Hij was het, die in 1704 het groot veenkanaal begon te graven, dat van uit Gorredijk door zijne nakomelingen later is voortgezet door Bakkeveen, Oosterwolde en Appelscha, waar thans het huis der Compagnons naar hem Augustinus-state is genoemd.)

Rechts: Livius Suffridus Lycklama á Nijholt, grietman, geduputeerde en "Curator van 's Lands universiteit te Franequer MDCIXXIII" en Aurelia Gunira van Scheltinga, huisvrouw van Suffridus.

(Suffridus, oudste zoon van Augustinus Lycklama a Nijeholt en van Detje van Andringa, geboren in 1695, studeerde te Franeker tot 1713, werd den 9den Junij 1718, door afstand van zijn vader, grietman van Opsterland. Hij ontving in 1734, als lid der Rekenkamer, Willem IV te Harlingen, was in 1742 curator der Akademie te Franeker, en in 1748 lid der Staten. In 1735 werd de nieuwe kerk te Gorredijk, daar de oude te klein werd bevonden, op zijn last gebouwd. Hij huwde 17 Mei 1734 Aukje Luniera, dochter van Cornelis van Scheltinga en Houkjen van Haersma. Hij woonde te Beetsterzwaag en overleed te Leeuwarden den 22sten Maart 1773, zijne vrouw den 13den April 1765, in den ouderdom van 55 jaren. Beide werden te Beets begraven.)

Een gedenksteen van de in 1792 jong gestorven Ayzo Boelens, baron van Lynden, was ingemetseld in het voorportaal. De steen is inmiddels in veiligheid gesteld.

-De kerk ging dicht, orgel en banken werden verkocht en er gehoopt werd op een schip met geld.
Maar die varen nog maar zelden uit en afmeren is er al helemaal niet meer bij. Zo werd de kerk van lieverlee een bouwval. Het is misschien net als met mensen ze hebben liefde nodig en waardering en daar heeft het bij de kerk altijd aan ontbroken. In Beets staat een onbeminde dame verwaarloosd en daardoor te oud voor haar leeftijd".

Cultuurhistorisch en kunsthistorisch is het een interessant gebouw zegt de heer Ab Timmermans, van Monumentenzorg. Het is een markant gebouw en een monument van een bijzondere periode. Dat vindt ook de gemeente Opsterland maar daar ligt het geld evenmin voor het opscheppen. Om nou toch wat van de oude sfeer te bewaren zouden als het aan de gemeente ligt de contouren zichtbaar moeten blijven met hier en daar stukje muur De Lycklama’s Van Lyndens, die op het kerkhof rusten draaien zich om in hun graf.

Men meldt ons: men is begonnen met het afbreken der grijze kerk te Beets, en wel met de betimmering van binnen. Volgens een deskundige moet zij in 't laatst der 15e eeuw gesticht zijn. De ankers in den muur wijzen duidelijk aan, dat zij in 1591 verbouwd is. Men vindt kolossale grafstenen, zelfs met de jaartallen 1508 en 1531, de randschriften zijn niet te verklaren.

Op een der steenen was een levensgroot mannelijk gestalte uitgebeiteld, terwijl een ander twee maagden voorstelde, de een in buigende houding en de andere recht opstaande met een roset in de linkerhand.

Ook treft men in de kerk buitengewoon fraaie grafsteenen aan, die gebeeldhouwd zijn en met adellijke wapens voorzien van de beroemde Friesche familie Lijclama. Zij dragen de jaartallen 1719, 1765 en 1772. De toren is er later bijgebouwd. op een steen in den muur staat het volgende rijmpje.

Anno 1648 den 6 juni
S. Fockens geboren Staet Grietman van Opsterlandt.
S. Teijens Secretaris Troie En volmacht van het Landt.
S. S. Jelckema Wel beduegt en Rechter in dees Tijdt.
Nicolaies Preedicant vann Christus Volck met vlijdt.
Jan Stephens en G. Bouckes vooghden van dees Kerck.
Hebben saem bedrijt 't begin en voortganck van dit werck.
Hepko de Jongste Soon van Fockens Stam Gesproten.
Heeft de Eer tot legging van de Eersten Steen Genoten.
Doch Boukes Voorgemelt Meester
Metslaer met Verstant
Heeft de legging van dees Torends
Grind Genomen bij der Handt

DE DOMINEE PREEKTE ER VOOR DE LEGE BANKEN.

In Beetsterzwaag, woonden wel de belangrijkste deelgenoten in de veen compagnieën, zoals de families Fockens, Van Teijens, Lycklama à Nijeholt e.a. Deze namen vindt men ook terug in de lijst van opeenvolgende grietmannen, die vanaf de 13e eeuw tot aan 1851 rechtspraken, en aanvoerders waren in de strijd, naar buiten de grietenij.

Van Augustinus Lycklama à Nijeholt kan nog worden verteld dat hij in 1670 werd geboren als zoon van de toenmalige grietman van Ooststellingwerf, Lubbert Piers Lycklama à Nijeholt (Overleden: 1627 ). Hij overleed op 22 juni 1744 te Beets. Zijn stoffelijk overschot werd bijgezet in het familiegraf aldaar. Een imposante steen siert daar zijn laatste rustplaats.

MEVROUW HOUKJEN VAN GLINSTRA HUISVROUW VAN DEN
HEER MARTINUS VAN LIJKLAMA A NIJEHOLT GRIETMAN
VAN OPSTERLAND OVERLEDEN 15 APRIL 1693.

Augustinus Lycklama à Nijeholt, overl. Beets 22 Juni 1744, 74 jaar oud, J.U.L. en grietman van Opsterland (1693), tr. 1. Bergum 15 Jan. 1693 Houkjen van Glinstra, geb./ged. Leeuwarden 17/18 Aug. 1671, d. v. Hector Epeusz, en Johanna Assuerusdr. van Viersen, en 2. 24 Febr. 1695 Dedtcke (of: Dido) Tinco'sdr. van Andringa, geb. Lemmer 28 Febr. 1677 en overl. 28 Juli 1719, d. v. Tinco Regnerusz. en Eritia Daniel-de-Blocqsdr. van Scheltinga.)

Op een der steenen was een levensgroot mannelijk gestalte uitgebeiteld, terwijl een ander twee maagden voorstelde, de een in buigende houding en de andere recht opstaande met een roset in de linkerhand. Hier zien we de recht opstaande. De maker van het beeld op het graf van Lycklama a Nijholt, is hoogstwaarschijnlijk gemaakt door Pier Pander. De beroemde kunstenaar uit Drachten.

Op een der steenen was een levensgroot mannelijk gestalte uitgebeiteld, terwijl een ander twee maagden voorstelde, de een in buigende houding en de andere recht opstaande met een roset in de linkerhand. Hier zien we de maagd in buigende houding.

10-27.jpg
6-23.jpg
7-26.jpg

Grafstenen van Augustinus Lycklama à Nijeholt (achterkant)

De contouren van de kerk bij het graf.

18-18.jpg

Klokkenstoel is later geplaatst, de klok zelf is wel authentiek.

Hier zijn de contouren nog duidelijk zichtbaar.

Het graf van de familie van Lynden.

Het graf van de familie van Lynden. (In zijn geheel)

Situatiekaartje van landen tussen Beetsterzwaag en Beets, ten westen van Fockensstate; met vermelding van de namen van de eigenaren van de percelen. Zie details en www.frieskaartenkabinet.nl


TOP